خانه / فرهنگی / اول بهمن، آغاز بهار باستانی کردها/ جشنی که ریشه در تمدن دیرین کردها دارد

اول بهمن، آغاز بهار باستانی کردها/ جشنی که ریشه در تمدن دیرین کردها دارد

برخی آغاز بهار کردی را اول بهمن و برخی دیگر آن را از ۲۰ بهمن می دانند که براساس اساطیر کهن کردی شکل گرفته است.

این سنت دیرینه کردها که به تعبیر تاریخ دان مشهور کرد، ˈاردشیر کشاورزˈ مهجور مانده و آنگونه که بایسته و شایسته است از سوی رسانه ها مورد اقبال واقع نشده، هنوز هم در میان مردم کرد پاس داشته می شود و این روزها در بیشتر مناطق کردنشین بساط مهمانی ها و تبریک بهار مهیاست.
 
کشاورز در گفت و گو با خبرنگار ایرنا، البته از وجود دو تعبیر در مورد آغاز بهار کردی سخن گفت و افزود: برخی آغاز بهار کردی را اول بهمن و برخی دیگر آن را از ۲۰ بهمن می دانند که براساس اساطیر کهن کردی شکل گرفته است.
 
وی داستان ˈکر صیاد ˈ یا پسر صیاد را دستمایه اصلی بهار کردی عنوان کرد و گفت: براساس افسانه های کهن کردی، پسر صیاد وقتی در اول دی در کوه گیر می افتد، برای اینکه خونش منجمد نشود با سرما و یخبندان مبارزه می کند.
 
پسر صیاد سه خواهر به نام های خاتون گوربهرام، خاتون زمهریر و خاتون بزنه کول دارد که در غیاب وی هر کدام سه روز به عزاداری با خیال اینکه وی مرده است، می پردازند که این ۹ روز به احتساب ۲۱ روز دیگری که به ۳۰ بهمن ختم می شود و پسر صیاد بالاخره از کوه باز می گردد، به اول بهار کردی ختم می شود زیرا در این روز است که اشعه های گرم خورشید بر زمین تابیدن می گیرد و یخ ها را آب و سرما را به پس می راند.
 
در باب بهار کردی همچنین باوری در میان مردم کرد وجود دارد که گویی زنی حامله در خانه و چاردیوار محصوری واقع شده و سرمای سخت زمستان تهدیدش می کند که بچه را در شکمش خشک خواهد کرد اما بهار در ابتدای بهمن از راه می رسد و مادر و بچه سالم می مانند.
 
 
 
* گم شدن بهار کردی در رسانه ها؛
 
اردشیر کشاورز کردها را دارای زبان، فرهنگ، باورها و تمدنی اصیل و غنی عنوان می کند و این رویه که در گذشته های نه چندان دور به دلیل اینکه نوعی نگرش منفی از چهره کردها ترسیم شده بود که گویی این مردمان یاغی و عاصی اند و حریم شکنانی هستند که در پی استقلال خود هستند را دلیل اصلی به پستو رانده شدن باورها و اساطیر مردم کردزبان مانند همین بهار کردی عنوان کرد.
 
وی در ادامه به گفته ای از ˈملا مصطفی بارزانیˈ از رهبران کردهای عراق علیه دیکتاتور وقت اشاره کرد و گفت: ایشان با تاکید این مطلب را بیان کرده اند که هر جا یک نفر کرد پیدا شود، آنجا ایران است بنابراین مردم کرد همواره مردمانی صلح طلب، ایرانی و طرفدار حاکمیت ملی و مردمی بوده اند و حیف است که باورها و اساطیر این مردم بزرگ از جمله آغاز بهار کردی که برگرفته از تقویم خاص مردم کرد است، از سوی رسانه ها مورد بی مهری واقع شود.
 
 
 
* بهار کردی در میان کردهای امروز
 
در مناطق سورانی زبان (عمدتا مناطق استان کردستان و اورامانات) در ابتدای بهار کردی، آشی با عنوان آش ˈکه یوانووی ئه ولی به هارˈ (آش کدبانو ویژه اول بهار) پخت می شود که دستمایه اصلی آن حلیم است و به آش ˈحلیمه واˈ که در میان مردم ایل گوران رایج است، شباهت زیادی دارد.
 
خانواده ها در این شب دور هم جمع می شوند و به دیدار هم می روند و انواع تنقلات و خوراکی ها را تناول می کنند و آمدن بهار را به هم تبریک می گویند و از هم حلالیت می طلبند.
 
هنگامی که آش کدبانوی اول بهار آماده می شد، مقداری از آن را در کاسه ای می ریختند و هنگام خواب روی یکی از سه سنگ کنار آتش می گذاشتند.
 
باور غالب آن بود که کدبانوی شب اول بهار می آید و آن غذا را می خورد و برای آن خانواده دعا و طلب روزی می کند و رضایت و شکرگزاری کدبانو مایه برکت خانواده می شود.
 
هرچند بر اساس روایت دیگری، ۲۰ بهمن آغاز بهار کردیست زیرا در این باور، چون به نوعی شاهد اعتدال بهاری و سرسبزی مراتع که همزمان با اتمام علوفه ذخیره شده برای دامهاست، به نوعی نویدبخش روزهای مملو از نعمت برای کردهاست.
 
در بین ایلات کورد از جمله گوران، زنگنه، کلهر، جاف و حتی کردهای ایلام و بخش های زیادی از مردم لرستان نیز داستان های حماسی و اسطوره ای در باب بهار و پایان سرما و یخبندان به وفور وجود دارد.
 
شه وی گاحیول، که له وا، کور صیاد، شیلی میلی، شه له و شیخال، چل براکان (۴۰ برادر)، ته شی ته شی که ره یل و.. از جمله رسوم و سنت هایی است که در میان ایلات مختلف کرد در موسم آغاز بهار کردی رایج بوده که هنوز در میان برخی ایلات این سنت ها برپا می شود ولی دریغ که برخی دیگر از این داشته های تاریخی و تمدنی به باد فراموشی سپرده شده اند.

شناسه خبر : 5159

این خبر رو هم ببینید

وحدت اسلامی از دیدگاه کتاب وسنت

نویسنده :خلیل افرا، عضو شورای برنامه ریزی مدارس اهل سنت کشور ، رئیس هیئت افتاء …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

19 − 19 =