خانه / سیاسی / داعش محرک تفرقه بین کردها و عربها / دنیس ناتالی

داعش محرک تفرقه بین کردها و عربها / دنیس ناتالی

رفع تهدید داعش و به ثبات رساندن عراق نیازمند توافقی نه تنها بین بغداد و اربیل، بلکه همچنین میان عربها، کردها و دیگر اقلیتهای عراق در زمینه تعیین حدود مرزها و منابع مرتبط با آنهاست

حملات هوایی هدفمند ایالات متحده در هماهنگی با بغداد و اربیل توانسته اند دست کم بطور مقطعی نیروهای دولت اسلامی(داعش) را در منطقه موصل عراق به عقب برانند. این کمکهای نظامی با تلاشهایی برای خشکاندن منابع درآمدی این گروه افراطی و ایجاد نظام سیاسی که شیعه­ها، سنی­ها و کردها را با هم آشتی می­دهد، همزمان شده­اند. موفقیت این تلاشها با وجود تهدید دولت اسلامی در عراق با دشواری مواجه است. پدید آمدن دولت اسلامی نه تنها واکنش عربهای سنی بود به سیاستهای فرقه گرایانه دولت نوری المالکی، نخست وزیر سابق عراق، بلکه همچنین واکنشی بود به کل نظم بعد از سال ۲۰۰۳ که در عراق وجود داشت. بدین معنا که ظهوردولت اسلامی همچنین واکنشی بود به ادعاهای حکومت اقلیم کردستان نسبت به سرزمین و منابع موجود در مناطق مورد مناقشه. رفع تهدید داعش و به ثبات رساندن عراق نیازمند توافقی نه تنها بین بغداد و اربیل، بلکه همچنین میان عربها، کردها و دیگر اقلیتهای عراق در زمینه تعیین حدود مرزها و منابع مرتبط با آنهاست.
 
در درون دولت اسلامی افسران سابق ارتش بعث، گروه انصارالسنه، جیش الاسلام، جبهه جهاد و اصلاح، جیش الاسلام و دیگر گروههای رادیکال جای گرفته­اند. در حالی که این اتحادها بعید است ملی گرایی پان عرب را احیا کنند و یا اینکه با وجود جامعه متفرق عرب سنی دوام بیاورند، بیشتر آنهااحیا جیش رجال الطریق النقشبندی(JRTN)و ازدواجش با اسلام، ملی گرایی عرب و قلمرو عراق را منعکس می  کنند.دولت اسلامی پیشروی­هایش در مناطق کردنشین را به عنوان بخشی از تمایلش به قلمروگشایی برای گسترش خلافت خود خوانده خود اعلام کرد. همچنین تصرفاتش در شنگال و جلولا را به عنوان تلاش برای بازپس­گیری مناطق مورد مناقشه­ای توصیف کرد که از سال ۲۰۰۳ تاکنون تحت کنترل حکومت اقلیم کردستان بوده­اند و چنان که آن گروه بیان می دارد«به اقلیم کردستان تعلق ندارند.»
 
پیشرویهای دولت اسلامی در استان نینوا و مناطق مورد مناقشه نشاندهنده سیاستهای ملی گرایانه متعارض در امتداد فرقه ای گرایی رادیکال می باشد. دشت نینوا تنها وطن آشوریها نیست بلکه جمعیتهایی از عربها، ایزدیها، کردها، ترکمن ها و شبک ها را نیز در خود جای داده است. از همه مهمتر اینکه استان نینوا، موصل را در خود جای داده است که خاستگاه ملی گرایی عرب سنی در عراق و افسران ارتش بعث زمان صدام بوده است. این استان با استانهای دهوک و اربیل در اقلیم کردستان هم مرز است که تحت اختیار مسعود بارزانی، رئیس حکومت اقلیم کردستان و رهبر حزب دموکرات کردستان عراق هستند. استان نینوا چندین میدان نفتی مهم به اضافه سد موصل را که هر دو مورد برای تولید انرژی ارزش حیاتی دارند را نیز در می گیرد.
 
از سال ۲۰۰۳، امنیت دشت نینوا برای مسعود بارزانی از اولویت بالایی برخوردار بوده است و این خود تمایل حکومت اقلیم برای نهایی کردن وضعیت مناطق مورد مناقشه(بر طبق ماده ۱۴۰ قانون اساسی عراق)و همچنین متمایز کردن اقلیم کردستان از عراق عربی را منعکس می سازد. این تلاشِ اقلیم هم چنین روند کُردسازی(Kurdifying) آن سرزمینها را نیز در پی داشته است؛ این روند با عرضه امنیت، شغل، و خدمات اجتماعی به اجتماعات محلی به پیش رفته است؛ همچنین با امضا کردن قرارداد با کمپانی های نفتی بین المللی در میدانهای نفتی نینوا و برخی مناطق مورد مناقشه دیگر نیز پی­گیری شده است. بعلاوه روند کردسازی قالب بندی مجدد هویت کردی بر اساس شهروند “کردستانی” بودن را نیز شامل می شود. بدین معنا که کسانی که در داخل اقلیم کردستان و مناطق مورد مناقشه زندگی می کنند کردستانی هستند. در این چارچوب، ادعا می شود که ایزدیها هم که مربوط به دوران پیش از اسلام می شوند علیرغم تبعیض علیه آنها، کُرد هستند. روند کرُدسازی آن سرزمینها همچنین به وسیله خلا سیاسی و امنیتی در عراق بعد از سال ۲۰۰۳ و کوتاهی بغداد برای اجرای ماده ۱۴۰ تقویت شده است.
 
در حالی که آن سرزمینها و اجتماعات از سال ۲۰۰۳ توسط گروههای مرتبط با القاعده مورد هدف قرار گرفته بودند اما بعد از کودتای ماه ژوئن(حمله داعش) در موصل،کاملا به میدان نبرد دولت اسلامی(داعش) تبدیل شدند. این جنگها بر سر قلمرو،علاوه بر این، می توانند به مثابه تلاش دولت اسلامی برای تصفیه حساب با کردهای عراقی و بازگرداندن مرزها به وضعیت قبل از سال ۱۹۹۱ تقلی شوند. این سرزمینها می توانند به عنوان بخشی از خلافت جدید، یک دولت عراق متحد، و یا یک اقلیم عرب سنی در داخل دولت عراق فدرال نگریسته شوند.
 
تهدید دولت اسلامی(داعش) علاوه بر ترسیم مجدد مرزها و جابجایی اجتماعات محلی، تنش بین کردها و عربها را را نیز افزایش می دهد. همچنانکه جامعه کرد عراق به خشونت تولید شده توسط داعش واکنش نشان میدهد و گزارشهایی وجود دارند که عربهای سنی به دولت اسلامی در جنگ علیه پیشمرگه کمک کرده­اند، احساس عرب ستیزی در بین کردها به شدت افزایش می یابد. برخی از کردهای عراقی تظاهرات­هایی را بر ضد عربها صورت دادند و به خاطر افزایش قیمت­ها، کمبود کالاها، بالارفتن اجاره خانه­ها، و احساس ناامیدی که در اثر پرداخت نشدن حقوق و دستمزدها به مدت چندین ماه بر اقلیم سایه گسترانیده،عربها را مسوول می دانند. همچنین تدابیر امنیتی تشدید شده در اقلیم کردستان به محدودیتهای بیشتر برای عربهایی که به خاطر کار و زندگی وارد اقلیم می شوند انجامیده است. منابع خبری محلی نشان می دهند که اداره سلیمانیه سیاست اقامت گزینی خود را علیه عربها تغییر داده است، و آنها را ملزم کرده است گذرنامه و کارتهای شناسایی خود را نزد اداره امنیت اقلیم(آسایش) به گرو بگذارند.
 
حکومت اقلیم کردستان به این روندها واکنش نشان داده است و هشدار داده است که هر کس احساسات ضد عربی خود را بیان کند با خطر بازداشت مواجه می شود و تاکنون هم از برپایی تظاهرات ضدعربی جلوگیری به عمل آورده است. حکومت اقلیم کردستان، مخصوصا شخص بارزانی، همچنان پیوندهای سیاسی و تجاری خود با برخی مقامات رسمی عرب سنی، افسران سابق ارتش بعث و رهبران قبایل سنی را حفظ کرده است کسانی که غالبا در اربیل پناه گرفته اند. اثیل نجیفی استاندار موصل از گروههای عرب سنی درخواست کرده است که با نیروهای پیشمرگه در جنگ علیه داعش همکاری کنند.
 
علیرغم همه اینها، این تدابیر حضور و قدرت ملی گرایان عرب سنی رادیکال در دولت اسلامی را تحت تاثیر قرار نداده اند. بی اعتمادی سیاسی بین گروههای کرد و عرب که ریشه در میراث بعثیسم، هویتهای عشیره­ای و سیاست محلی دارد و ماورا فرقه گرایی قرار می گیرد، همچنان دست نخورده باقی مانده است. بعد از آنکه سد موصل در نتیجه عملیات مشترک  بغداد-اربیل با پشتیبانی حملات هواپیماهای آمریکایی دوباره از نیروهای دولت اسلامی پس گرفته شد بین پیشمرگه های کرد و سربازان عراقی بعد از نصب پرچم عراق بر روی سد نزاع درگرفت. بعید است این تنش ها در آینده ای نزدیک فرو بنشینند. سرچشمه های آنها- کنترل بر مرزها، بر قلمرو، و بر منابع- باید در هر استراتژی که می خواهد تهدید دولت اسلامی را از بین ببرد و عراق را به ثبات برساند، مورد شناسایی قرار گیرند./B
 
 
 
منبع: المانیتور
 
ترجمه از: کمال ایرانی دوست
 
 
 
کد مطلب: ۶۸۹۲۰  |  تاريخ: ۱۳۹۳/۶/۷  |  ساعت: ۱۱ : ۲۸

شناسه خبر : 18047

این خبر رو هم ببینید

تصمیم مشترک ایران و ترکیه مبارزه مشترک با تروریست ها است

عضو هیات رئیسه کمیسیون امور داخلی و شوراهای مجلس شورای اسلامی، در گفتگو با روزنامه …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دوازده − 1 =