خانه / فرهنگی / زبان کردی باید به زبان زندگی تبدیل شود  

زبان کردی باید به زبان زندگی تبدیل شود  

 بعداز انتخابات یازدهمین دوره ریاست جمهوری، پرداختن به زبان مادری  عملیاتی شدن تدریس  آن در مقاطع  مختلف آموزشی به بحث داغ محافل مختلف تبدیل شد  اما هنوز موضع و  برنامه ای در این خصوص از سوی دولت جدید اعلام نشده است.  شاید جنجالیترین موضع دراین باره مربوط به فرهنگستان زبان فارسی باشد به طوری که یکی از اعضای ثابت این فرهنگستان در اظهار نظری اشاره کرده که ممکن است با اجرایی کردن طرح آموزش به زبان مادری وحدت وانسجام ملی خدشه دار شود و حتی مطرح شدن تدریس زبان مادری را به بخشش از کیسه ی سرمایه های ملی(زبان فارسی)برای پیروزیهای موقت وبی حاصل جناحی وصف کرده ویا یکی دیگر از اعضای فرهنگستان فارسی ،آموزش زبان مادری را امری وارداتی قلمدادکرده است. 
 

 
در خصوص دغدغه های فرهنگستان زبان فارسی به سراغ آفای عبدالله لطیف پوردانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی و مدرس چند دوره آموزش زبان کردی در دانشگاه پیام نور و انجمن های ادبی رفته ایم و نظر ایشان را جویا شده ایم.
تا چه حد نگرانی فرهنگستان  زبان و ادب فارسی را در مورد تضعیف زبان رسمی با توسعه و تدریس زبان های قومی منطقی می­دانید؟
 
عبدالله لطیف پور
 
من تصور می کنم این نگرانی بی­مورد است و رشد و توسعه­ی زبان های اقوام در ایران و خصوصاً زبان کردی به هیچ وجه زبان فارسی را تهدید نمی­کند، تازه اگر قرار است تهدیدی هم باشد و زبان­ها، کیان و هستی همدیگر را تهدید کنند  این تهدید به خاطر اتوریته­ی زبان فارسی در ایران اتفاقاً  نسبتش معکوس می­گردد. واقعا من نمی فهمم چرا باید تقویت زبان­های اقوام تهدیدی برای زبان فارسی باشد، آنچه زبان فارسی را تهدید می­کند هژمونی زبان­های جهانی و زبان علم است  نه زبان اقوام و قومیت ها . چگونه  ممکن است زبانی که در ایران رسمیّت دارد؛ متن­های بزرگ و  قوی دارد؛ وارد بازی­های زبانی شده است؛ دارای فرهنگ ها و فرهنگستان است، صدا و سیما و رسانه دارد و از چندین و چند توانمندی دیگر نیز برخوردار است بتواند به راحتی با تدریس یک درس محلی در نظام آموزشی و یا تقویت یک زبان محلی  تضعیف شود
من اولاً معتقدم تقویت زبان­های محلی کمکی است به زبان رسمی و در ثانی حتی اگر تدریس زبان اقوام باعث تقویت  زبان فارسی هم نگردد شرعاً و اخلاقاً درست نیست به خاطر زبان فارسی جلو رشد طبیعی زبان های دیگر را گرفت و برخوردی تبعیض آمیز با دیگر زبان ها و گویش ها داشت .  من درجایی دیگر هم نوشته بودم که «زبان فارسی شیرین است و خود شیرینی کسی را نمی خواهد» لذا لازم نیست برای تقویت این زبان متوسل به زور و اجبار و تبعیض گشت.  باید بگذاریم زبان ها در کنار هم زندگی مسالمت جویانه ای داشته باشند. بسیاری از شعرای گذشته ی ما بدون اینکه اجباری در کار باشد زبان فارسی را یادگرفته اند و با آن شعر سروده اند و در تاریخ ادبیات ما لیست اسامی شاعران کرد فارسی گوی لیست بلند بالایی است .
 فارس و تورک و عه ره ب هه رسیم به دفتر گرتووه
«نالی» ئیمرو ساحیبی سه مولکه دیوانی هه یه
 برخی معتقدند در حالیکه زبان فارسی می تواند همچون چتری بزرگ تمام اقوام را در زیر سایه ی خود قرار دهد به نظر شما چه ضرورتی در آموزش به زبان مادری وجود دارد ؟
اگر ما شأن زبان را تقلیل دهیم به اینکه فقط بین افراد ایجاد ارتباط  کند تاحدودی این پرسش یرحق است  چون با یادگرفتن فارسی همه می توانند با هم به راحتی ارتباط برقرار کنند ولی مساله این است که رسالت زبان فقط ایجاد ارتباط نیست برای مثال کودک کردی که فقط فارسی می خواند و زبان مادری خود را نمی شناسد تاریخ و گذشته­ی خود را نمی شناسد؛ ادبیات و شاهکارهای ادبی کردی را نمی شناسد ؛ با فرهنگ و هویت خود نا آشنا می­گردد و کم کم با آن احساس بیگانگی می کند و نهایتاً اینکه کردی نمی اندیشد وبا داشتن ذهنیتی مشوش از خود هویتی مشوش می سازد .
           بحث یکسان کردن زبان و خط و فرهنگ و… سیاستی رضاخانی و پان ایرانیستی است و اتفاقا از حیث دینی هم یکسان سازی فرهنگی و زبانی و… محکوم و غلط است: وجعلناکم شعوبا و قبائل
آموزش به زبان مادری صرفاٌ یک دغدغه ی قومی و ناسیونالیستی نیست بلکه درخواست و مطالبه­­­­­­­­­­­­­­­­­­ی یک حق مشروع و قانونی است برای اینکه کودک از طریق زبان مادری  آموزش و یادگیری هم قوی تراست . لابد جریان انتقاد صمدبهرنگی در کتاب کندوکاوی در تعلیم و تربیت ایران را شنیده اید که چقدر زیبا بهرنگی از مشکلات دو زبانگی  در آذربایجان یاد می کند و من هم بارها از کودکان خردسالی که مثلاً این شعر را حفظ کرده اند که «هرچه که بیند دیده/  خدایش آفریده » معنای شعر را پرسیده ام اما آن ها قادر به فهم این اشعار و عبارات نیستند و فقط حفظ می کنند .
 جایگاه و وضعیت و توان زبان کردی را در حال حاضر چگونه می دانید؟ آیا این زبان آمادگی آن را دارد که در کنار زبان فارسی فابل تدریس و آموزش باشد ؟
زبان و فرهنگ کردی به قول استاد «مسعود محمد» همیشه علی رغم کمترین قدرت اماپیوسته با خطرها ی بسیار سخت وبزرگی روبرو بوده است .  با این وجود این زبان بعد از قرن ها همچنان زنده و پویا باقی مانده است و دارای توانایی های بالقوه ی بسیار زیادی است اما باید اعتراف کرد برای اینکه این زبان آمادگی این را بیابد که در کنار زبان فارسی و یا احیاناً روزی روزگاری به جای فارسی تدریس گردد باید برای آن و بر روی آن کار بشود فقط با تعریف  و تمجید از شیرینی زبان کردی که نمی توان به رشد و تعالی آن کمک کرد ،به قول شاعر « شب نگردد روشن از نام چراغ »
زبان کردی برای ماندگاری و تقویت خود از یک طرف احتیاج به حمایت و حسن نیت دولت ها دارد و از طرف دیگر ما کردها هم باید برای دستور و رسم الخط و واژگان و … زبان مادری خویش با جدیت و به صورت تخصصی کار بکنیم .  امروزه حتی دیده می شود که دربرخی از نشریات  دانشجویی تعدادی از رشته ها ودانشگاه ها وآن هم در رشته های غیر مرتبط بامقوله ی  زبان و زبان شناسی  همچون نشریات پزشکی به زبان کردی توجهی ویژه می شود ولی این توجهات و کارها  اگر چه در  جای خود قابل تقدیراند اما متاسفانه این کارها فقط دغدغه و حس ناسیونالیستی ما را سیراب می کنند  و نمی توانند  کمک چندان عمیقی به زبان کردی بکنند. من فکر می کنم  برای پایایی و پویایی زبان کردی باید به موارد ذیل توجهی ویژه شود :   
۱٫ زبان کردی باید  به زبان زندگی تبدیل گردد و وارد تمام بازی های زبانی شود و نه اینکه  فقط زبان شعر  و مذهب باشد  ـ هرچند در اصل به قول یکی از شعرای غربی « زبان به کمک شعر برخاسته  و به راه افتاده است»
۲٫ باید این زبان در دانشگاه تدریس گردد و برای تدریس و آموزش  آن درسطوح مختلف افرادی شایسته و علاقه مند تربیت شوند . 
۳٫ باید آموزش زبان مادری از مدارس ابتدایی شروع شود و نمرات درس در کارنامه و پایان ترم و معدل دانش آموز تاثیر داشته باشدد .
۴٫ باید روش ها و متدهای آموزش کردی نو گردد .
۵٫ باید کتاب های درسی با توجه به شرایط سنی و اقلیمی برای تمام سطوح تدوین گردد
۶٫ زبان کردی و دانستن آن و داشتن لهجه ی کردی در گفتار افتخارو طبیعی  محسوب گردد .
۷٫ کتاب ها خصوصا برای کودکان باید همراه سی دی ها و متن هابی کودکانه همراه تصاویر و… باشد همان کاری که انگلیسی ها برای تدریس و آموزش زبان انکلیسی  به کار بسته اند .
۸ ماکردها باید در کرد بودن خود اراده ی کرد بودن داشته باشیم و دیگران هم اراده ی دوستی و همکاری
 تاکنون کتاب های مدون و مناسب آموزشی نداشته ایم تا چه حد تدوین کتابهایی این چنین لازم است ؟
ما در حوزه ی کتب و مواد درسی و آموزشی به زبان کردی مشکل و کمبود فراوانی داریم وتا کنون کارهای که در کردستان صورت گرفته خیلی کم است . کتاب های دستور و رسم الخطی که نوشته شده ـ خصوصاٌدر کردستان ایران ـ  بیشتر سلیقه ای و غیر کارشناسی هستند  و از هیچ متدی تبعیت نمی کنند . مثلا در حوزه ی دستور زبان کردی تاکنون کاری کارستان که بر اساس خود زبان کردی باشد و دارای متدی روشن  و مشخص و علمی باشد دیده نمی شود، معلوم نیست واقعا این کتاب ها براساس کدام نظریات دستوری نوشته شده اند آیا  ساختارگراهستند یا گشتاری، تاریخی هستند یا تطبیقی و…
این کمبودها چه دلایلی دارد ؟
مهم ترین دلیل این است که این آثار به صورت غیر رسمی و غیر علمی نوشته می شوند . برای اینکار ما نیازمند مجمع ها و نهادها و موسسات رسمی هستیم . واقعا زبان کردی هم احتیاج به فرهنگستان دارد یا موسساتی رسمی دیگری  که بتوانند از این زبان حمایت کنند ،زبان  کردی نمی تواند در این عصر که روزانه صدها واژه و اصطلاح  از راه های مختلف وارد جهان علم و فرهنگ می شوند به صورت زیرزمینی رشد کند و آموزش آن بر روی تخته سیاه معلم فیلم مخملباف ممکن و میسور نخواهد بود .   

شناسه خبر : 19785

این خبر رو هم ببینید

وحدت اسلامی از دیدگاه کتاب وسنت

نویسنده :خلیل افرا، عضو شورای برنامه ریزی مدارس اهل سنت کشور ، رئیس هیئت افتاء …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چهارده + شانزده =