خانه / سیاسی / شکست هژمونی عربستان در خاورمیانه

شکست هژمونی عربستان در خاورمیانه

تغییرات در روابط بین عربستان سعودی و امریکا تاثیر عمیقی گذاشته و ریاض دیگر نمی تواند همانند سالهای ۱۹۷۰ از نفت به عنوان یک سلاح سیاسی بهره گیری کند

گروه جهان تدبیر: سفر باراک اوباما به عربستان سعودی در ماه مارس گذشته به جز چند عکس از رهبران دو کشور و مذاکره محدود در مورد موضوعات مورد اختلاف نتیجه قابل توجه ای به دنبال نداشته است.
نویسنده “المانیتور” در مقاله خود می افزاید: علیرغم سفر اوباما به عربستان سعودی، واشنگتن و ریاض هنوز در شماری از مسائل منطقه ای اختلاف عمیقی دارند به ویژه در مورد سوریه ، عراق و ایران .
اوباما در این سفر به سعودی ها گفت که موافق رسیدن به یک توافق بد با ایران نیست. اما مسئله مورد نگرانی سعودی ها این است که  چیزی که  واشنگتن آن را یک  توافق خوب  یا بد توصیف می کند ممکن است  مغایر با برداشت سعودیها از توافق بد یا خوب با ایران باشد.
عبدالمجید البلوی نویسنده این یادداشت می افزاید:رابطه واشنگتن و ریاض در طی چندین دهه اخیر بر چهار اصل مهم قرار داشته است. هژمونی عربستان سعودی بر بازار نفت ، موقعیت معنوی عربستان سعودی در دنیای اسلام ، امنیت خلیج فارس و جنگ با تروریسم بعد از واقعه یازده سپتامبر. اما اکنون در مورد آینده همکاری های دو کشور در زمینه این چهار اصل تردیدهایی بروز کرده است .
کنترل عربستان سعودی بر بازار نفت منوط به ادامه  توانایی این کشور در تولید نفت مازاد بر مصرف داخلی در حد کنونی است . در حال حاضر اطمینانی وجود ندارد که عربستان سعودی بتواند ظرفیت کنونی تولید مازاد بر مصرف داخلی نفت خود را که ۵٫۲ میلیون بشکه در روز است حفظ کند. در گزارشی که توسط سیتی گروپ در سال ۲۰۱۲ منتشر شد ارزیابی شده که افزایش مصرف داخلی نفت در عربستان  ظرفیت صادرات نفت این کشور را به تدریج کاهش داده  و تا سال ۲۰۳۰ ریاض مجبور به واردات نفت خواهد شد. عربستان سعودی مخالف این ارزیابی است .
شاهزاده ترکی الفیصل  طی سخنرانی در دانشگاه هاروارد در تاریخ ۲۵ آوریل ۲۰۱۳ اظهار داشت که عربستان سعودی برای غلبه بر مصرف داخلی تولید خود را به ۱۵ میلیون بشکه نفت در روز خواهد رساند و از این طریق می تواند ظرفیت بالای صادرات نفت خود را حفظ کند.
به نوشته این سایت، علاوه بر آن اتکای امریکا به نفت وارداتی کاهش یافته و واردات نفت امریکا در طی هفت سال گذشته پنجاه درصد کاهش داشته است. در سال ۲۰۰۶ واردات نفت امریکا ۴/۱۲ میلیون بشکه در روز بود. در حالیکه این میزان اکنون به ۶ میلیون بشکه در روز رسیده است . و تولید داخلی نفت امریکا  در طی چهارماهه اول سال ۲۰۱۴ به یازده میلیون بشکه در روز رسیده است.
در پایان یادداشت آمده است،از یک طرف ظرفیت ریاض در تولید نفت مازاد بر مصرف داخلی اش کاهش یافته و از طرف دیگر تولید نفت امریکا رو به افزایش گذاشته و نتیجتا اتکای امریکا به رابطه استراتژیکی با عربستان سعودی کمتر شده است . این تغییرات در روابط بین عربستان سعودی و امریکا تاثیر عمیقی گذاشته و ریاض دیگر نمی تواند همانند سالهای ۱۹۷۰ از نفت به عنوان یک سلاح سیاسی بهره گیری کند .
دو مکان مقدس در عربستان سعودی منبع نفوذ معنوی این کشور در دنیای اسلام هستند. اما نفوذ عربستان سعودی در این رابطه در  حال تحلیل رفتن است. به نوشته المانیتور،انقلاب جدیدی که در زمینه ارتباطات ایجاد شده این نفوذ را از بین برده و منجر به ایجاد مراکز معنوی دیگری در دنیای اسلام شده است. کشور کوچکی چون قطر توانسته از طریق شبکه الجزیره و چهره های مذهبی چون یوسف القرضاوی نفوذ معنوی و علمی زیادی در جهان اسلام پیدا کند. در امارات متحده عربی و ترکیه و احتمالا مصر نیز مراکز معنوی جدیدی در حال شکل گیری هستند که با نفوذ و نقش مذهبی و معنوی  عربستان سعودی به رقابت پرداخته اند. علاوه بر آن ریاض در درگیریهای منطقه ای علیه نیروهای اسلامی دیگری نظیر ایران و اخوان المسلمین به مبارزه پرداخته و نتیجتا نفوذش در بین مسلمانان رو به کاهش گذاشته است. نظر سنجی سال  2013 پیو نشان داده که محبوبیت عربستان در خاورمیانه تحلیل رفته است.
امریکا بر نقش معنوی عربستان در نفوذ گذاری بر دیدگاه و رفتار مسلمانان حساب می کرد. عربستان نقش مهمی در مقابله با کمونیسم و تروریسم بازی کرده است اما اکنون بروز مراکز معنوی متعدد و تضعیف موقعیت عربستان در جهان اسلام یکی از دلایل  مهم روابط استراتژیک بین دو کشور را متزلزل کرده است .
المانیتور می افزاید،علاوه بر آن مقابله با تروریسم که یک سیاست مشترک مهم و اصلی در روابط دو کشور در دهه گذشته  محسوب می شد اکنون به مسئله مورد بحث و اختلاف بین ریاض و واشنگتن تبدیل شده است . عربستان سعودی حامی تروریست ها در سوریه است در حالی که واشنگتن این گروهها را همدست القاعده می داند. در مصر نیز ریاض اخوان المسلمین را تروریست می داند در حالیکه واشنگتن به این گروه همانند یک نیروی سیاسی که حق شرکت در فرایند دموکراتیک را دارد نظر می کند.
عربستان سعودی همچنین در مورد تعهد امریکا به حفظ امنیت منطقه خلیج فارس مطمئن نیست و دیدگاه واشنگتن نسبت به امنیت منطقه خلیج فارس متفاوت دیدگاه عربستان سعودی است .این تفاوت دیدگاه را می توان در بحرین مشاهده نمود . ریاض مخالف  دادن هر گونه امتیازی از جانب دولت بحرین به مخالفین می باشد در حالی که واشنگتن با وارد کردن فشار درتلاش است که دولت بحرین را به دادن امتیازاتی به مخالفین و ایجاد اصلاحات در کشور  راضی نماید.
در پایان این گزارش آمده است،تغییرات ذکر شده در چهار اصل مهم در روابط استراتژیکی بین دو کشور امریکا و عربستان سعودی ، ریاض را برآن داشته تا به دنبال گزینه های دیگری باشد. دو هفته قبل از سفر اوباما به ریاض ولیعهد عربستان سعودی یک سفر سه روزه به چین داشت. عبدالرحمان الراشد، ژورنالیست عربستان سعودی که به شخصیتهای تصمیم گیرنده در این کشور نزدیک است ، می گوید هر چند که حفظ روابط با امریکا در راستای منافع عربستان سعودی است اما زمان دیدار ولیعهد این کشور از چین این پیام را به واشنگتن می دهد که ریاض برای پیشبرد منافع خود گزینه های دیگری نیز پیش روی خود دارد.

شناسه خبر : 19365

این خبر رو هم ببینید

محورهای سخنرانی ضدایرانی «پمپئو»/ وزیری که توهم «براندازی» دارد

وزیر خارجه آمریکا قرار است روز یکشنبه در دفاع از کارزار اعمال فشار حداکثری بر …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یک × 2 =