خانه / اجتماعی / قاچاق پدیده ای اقتصادی در کردستان/ دکتر علی فقه مجیدی

قاچاق پدیده ای اقتصادی در کردستان/ دکتر علی فقه مجیدی

طبق اعلام سازمان مبارزه با قاچاق کالا و ارز حجم قاچاق کشور ۲۰ میلیارد دلار بوده است، واضح است که گستره قاچاق در کشور محدود به کردستان نیست و شاید سهمی به مراتب کمتری از استانهای هرمزگان، خوزستان، بوشهر، سیستان و بلوچستان و …در این بین داشته باشد

سنندج-طبق اعلام سازمان مبارزه با قاچاق کالا و ارز حجم قاچاق کشور ۲۰ میلیارد دلار بوده است، واضح است که گستره قاچاق در کشور محدود به کردستان نیست و شاید سهمی به مراتب کمتری از استانهای هرمزگان، خوزستان، بوشهر، سیستان و بلوچستان و …در این بین داشته باشد، ولی به دلایل خاص از جمله محدود بودن اقتصاد این مناطق به آن این مسئله بیشتر در این مناطق دیده می شود.
کردپرس-در علم اقتصادبه ورود و خروج کالا که بصورت مخفیانه و از مجاری غیر قانونی از مرزهای یک کشور وارد و یا خارج می شود، قاچاقاطلاق می گردد و به طور کلی ناشی از تفاوت قیمت کالا ها در دو کشور در اثر دخالت دستوری یکی از کشورها در مکانیسم قیمت های بازار است. البته گاهی کالا قاچاق در پوشش  تجارت قانونی نیز صورت می گیرد که شبه قاچاق نامیده می شود. اقتصادانان از قاچاق به عنوان اقتصاد پنهان نیز یاد می کنند. در بیشتر کشورهای جهان قاچاق صرفا به کالاهای ممنوعه مانند انسان، مواد مخدر، زنان، اعضای بدن، ارز و اسلحه مربوط می شود. 
در ایران به دلیل ماهیت دولتی بودن اقتصاد و ساختار اقتصادی ایران بسیاری از کالاهای معمولی مانند لوازم خانگی و کالاهای اساسی نیز مشمول قاچاق است.
 طبق اعلام سازمان مبارزه با قاچاق کالا و ارز حجم قاچاق کشور ۲۰ میلیارد دلار بوده است، واضح است که گستره قاچاق در کشور محدود به کردستان نیست و شاید سهمی به مراتب کمتری از استانهای هرمزگان، خوزستان، بوشهر، سیستان و بلوچستان و …در این بین داشته باشد، ولی به دلایل خاص از جمله محدود بودن اقتصاد این مناطق به آن این مسئله بیشتر در این مناطق دیده می شود.
 در مورد آثار منفی قاچاق بر اقتصاد کشور کوچکترین تردیدی وجود ندارد ولی کارکرد آن در استانهای میزبان قاچاق متفاوت است به طوری که در این استانها اثرات مثبتی نیز وجود دارد که از جمله آن می توان به تامین امرار معاش عده ای از اهالی این استانها و گاهاً انباشت سرمایه اشاره کرد.
نکته ای که مورد تاکید است این است که در مناطق کردنشین ایران قاچاق به عنوان قسمتی از سیستم اقتصادی درآمده و بخش های دیگر اقتصاد این مناطق نیز به آن وابسته شده است که از جمله آن می توان به درآمدهای حمل و نقل، اصناف و بازاریان و حتی توریسم نیز اشاره کرد.
اما نکته ای که در ایران جالب توجه است اینکه چرا بعضی از استان های کشور همانند استان های شمالی، آذربایجان شرقی، اردبیل علی رغم مرزی بودن با پدیده قاچاق کمتر مواجه هستند.
علت آن را می توان در اقتصاد نسبتاً توسعه یافته و سرمایه گذاری های به نسبت خوب دولت در این مناطق، مدیریت کارآمد اقتصادی آنها، شرایط جغرافیایی که در اشتغال  این مناطق تبلور پیدا کرده جستجو کرد.
واضح است با توجه به این که که در طول تاریخ اقتصاد ایران بخش دولتی همواره بازیگر مسلط اقتصاد بوده و همواره بیشتر اقتصاد را در اختیار داشته از این منظر می توان در طول روند تاریخی اقتصاد دولتی را یکی از به عوامل اصلی به وجود آورنده این پدیده در این مناطق در نظر گرفت.
به هرحال در مورد مناطق کردنشین ایران می توان گفت علی رغم سودهای آنی و کوتاه مدت و امرار معاش و اشتغال عده ای از مرزنشینان در کوتاه مدت، در بلندمدت آثار منفی اقتصادی قاچاق به مراتب از آثار مثبت آن بیشتر است که از جمله آنها می توان به عدم شکل گیری اقتصاد تولید محور در این مناطق، گسترش قانون گریزی، توزیع نابرابر درآمد، از بین رفتن انگیزه تحصیل و فعالیتهای اقتصادی مولد، مشکلات فرهنگی و در کل خارج شدن اقتصاد این مناطق از مسیر توسعه اشاره کرد.
ولی راه حل مبارزه با آن چیست؟ واضح است که تمامی کارگزاران اقتصادی این مناطق اعم از دولت، مردم و نخبگان باید به زعم خود نقش خود را ایفا کنند. دولت تاکنون به جای توجه به برخورد اقتصادی با این پدیده بیشتر برخورد قهری کرده که نه تنها آن را کاهش نداده بلکه به دلیل افزایش ریسک و به دنبال آن افزایش سودآوری قاچاق افزایش پیدا کرده است. مردم نیز معمولا آن را به عنوان جزیی از سیستم اقتصادی این مناطق درونی کرده و به افزایش آن دامن زده اند.بر این اساس می توان گفت که دولت با بهره گیری از تجربه استان های همانند آذربایجان شرقی،افزایش سرمایه گذاری، ایجاد زیر ساختها، ایجاد مناطق آزاد تجاری، تقویت بنیان های اقتصاد مرزی و …که در کاهش بیکاری در این مناطق تبلور می یابد می تواند نقش اصلی را در کاهش آن داشته باشد، همچنین، مردم نیز با چشم پوشی از منافع کوتاه مدت و توجه به منافع بلند مدت می توانند دولت را یاری  کرده و با این پدیده که دارای اثرات منفی بر اقتصاد کشور است مبارزه کنند.
ولی می توان گفت تا زمانی که دولت به صورت راهبردهای اقتصادی با این پدیده مبارزه نکند، صرفا پدیده  قاچاق ادامه پیدا کرده و  مصیبت های آن بر اقتصاد کشور ادامه خواهد یافت.
دکتر علی فقه مجیدی عضو هیئت علمی دانشگاه کردستان است.
 
کد مطلب: ۷۵۱۶۹  |  تاريخ: ۱۳۹۳/۹/۲۳  |  ساعت: ۱۰ : ۲

شناسه خبر : 8175

این خبر رو هم ببینید

الزامات مدیریت و توسعه روستایی/ یحیی دباغی *

قش روستاییان و روستا به عنوان یکی از اجزای تشکیل دهنده توسعه از اهمیت به …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هجده + 2 =