خانه / فرهنگی / گفت‌وگو با «زکریا یوسفی» به بهانه انتشار آلبوم جدید؛ آلبوم «شارو» لالایی‌های هورامان است/ گزنفون از جایگاه موسیقی در بین کردها سخن رانده است

گفت‌وگو با «زکریا یوسفی» به بهانه انتشار آلبوم جدید؛ آلبوم «شارو» لالایی‌های هورامان است/ گزنفون از جایگاه موسیقی در بین کردها سخن رانده است

زکریا‌ یوسفی از هنرمندان صاحب ذوق و خلاق در موسیقی، طی سال‌های اخیر فعالیت‌های قابل تأملی داشته و به عنوان نوازنده دف همچنین سازهای کوبه‌ای آثار متعددی را در داخل و خارج از ایران در قالب آلبوم، کنسرت‌، فعالیت‌های پژوهشی و تحقیقی به سرانجام رسانده است

  از جمله این فعالیت‌ها می‌توان به اجرای کنسرت در نخستین همایش بین‌المللی بزرگداشت مولانا در ترکیه، کنسرت در جشنواره بین‌المللی پرتغال، شرکت در بزرگداشت بزرگترین خواننده عرب (محمد قبانچی) در عراق و… اشاره کرد. یوسفی همچنین به عنوان نوازنده در آلبوم‌های متعددی از جمله اجرای سازهای کوبه‌ای در آلبوم تلفیقی اثر استاد احمد پژمان، اجرای آلبوم‌های کردی <ناله شکینه> و <کونه هوار>، <ذوق پرواز> و نوازندگی در چندین مجموعه مستند تلویزیونی از جمله مستند مولانا و چند آلبوم دیگر همکاری داشته است. پژوهشگری در زمینه موسیقی کردستان و فعالیت در زمینه آوا نگاری از فعالیت‌های دیگر اوست. آلبوم موسیقی نواحی و مقامی «شارو» به خوانندگی «عثمان هورامی» استاد بی‌نظیر تمام دوران تاریخ موسیقی هورامان در سال ۱۳۹۱ ضبط و اواسط مرداد ماه از سوی مؤسسه آوای باربد منتشر شد. این آلبوم ۹ قطعه با عنوان‌های «گزیده‌ای از آلبوم شارو»، «سه رسین»، «هه واران»، «سه وزه»، «خاوه ر»، «داخی دوری»، «به له نجه» و «نازار گیان» است که تنظیم و اجرای سازهای کوبه‌ای آن توسط زکریا یوسفی انجام شده است.
 
 درباره جدیدترین کار خود «شارو» توضیح بدهید؟
 
تصنیف‌های این آلبوم توسط دو نفر از برجسته‌ترین خواننده‌های کرد که حدوداً ۴۰ سال پیش ضبط شده بود خوانده شده است و با توجه به نوع موسیقی و سبک آوازی خاصی که آنها اجرا کرده‌اند، با سازهای کوبه‌ای آن را بازسازی و تنظیم کردم تا برای مخاطبان موسیقی منطقه کردستان جذابیت بیشتری داشته باشد. همچنین به دلیل اینکه بدون همراهی هیچ‌سازی این آوازها خوانده شده‌اند و همان‌طور که در مقدمه آلبوم هم اشاره کردم با توجه به غنای ریتمیک ملودی‌ها، از سازهای پرکاشن در جهت نشان دادن وزن و نیز جذابیت بیشتر شنیداری برای مخاطبانی که با این نوع از موسیقی کردستان آشنا نبوده‌اند استفاده شده است.
 
 «شارو» به چه معنا است؟
 
شارو در زبان کردی یعنی «بکر و دست نخورده» . این تصنیف‌ها متعلق به خطه «اورامان» کردستان است و نواهای این منطقه جزو بکرترین و کهن‌ترین نوع موسیقی در ایران به شمار می‌رود. به همین دلیل کمتر از موسیقی مناطق دیگر اصالت خود را از دست داده و تقریباً دست نخورده باقی مانده است و این اسم را مناسب‌ترین کلمه دیدم.
 
 باتوجه به قدیمی بودن ضبط این اثر مشکلی به وجود نیامد؟
 
ضبط روی این نوع کارها تمرکز، تجربه و دقت بسیار می‌خواهد زیرا در محیطی غیرآکوستیک و بدون امکانات حرفه‌ای صدابرداری و بدون داشتن مترنوم آوازها ضبط شده است در نتیجه نوساناتی هم در ریتم وجود داشت؛ صداهای محیط اطراف در مراحل اولیه، من و صدا بردارم را بسیار اذیت می‌کرد و مستلزم مراحل آماده‌سازی بود که سازها را اجرا کنم، با این حال در هنگام ضبط تمام سعی‌ام این بود که با حس خواننده کار را پیش ببرم. در این زمینه مخصوصاً در ایران کمتر آلبومی به این صورت ضبط شده که فقط سازبندی آن آواز و سازهای ضربی باشد ولی با تمام این تفاسیر تجربه بسیار خوبی بود و باعث شد یکی دیگر از آلبوم‌هایم را که شبیه به این نوع موسیقی بود، با شرایط بهترو دید متفاوت تری در تنظیم آن به اتمام برسانم. اما تنها چیزی که من را خیلی آزرده کرده بود انتشار شارو با تأخیر بود، چون ۲سال است که این اثر آماده شده اما مشکلات و معضلاتی که در زمینه نشر و ناشر وجود دارد سبب شد که در زمان مناسب منتشر نشود.
 
 ملودی‌ها در چه ریتم‌هایی اجرا شده است؟
 
بیشتر ریتم‌های مرسوم و معروف آن منطقه مانند ده ضربی، چهار ضربی، شش ضربی، پنج ضربی و هفت ضربی که در اکثر موارد موتیف‌های غیرمتعارف از لحاظ اکسنت‌گذاری‌ها وجود دارد و این دو استاد(عثمان هورامی و محمد حسین کیمندای) بزرگوار به صورت بداهه و فقط با زدن دست آنچنان با مهارت و زیبایی آنها را خوانده‌اند که در مواردی تغییر ریتم یا دور ریتمیک ایجاد شده نه تنها به هیچ وجه حس ناخوشایند برای شنونده ایجاد نمی‌کند بلکه تسلط آنها را در تلفیق شعر و ملودی، همچنین حفظ تمپوی تصانیف نشان می‌دهد. از جمله سازهایی که در این مجموعه به کار برده شده می‌توانم به بندیر، دف، دهل، دوطبله، دایره، کوزه، کاستانت و تامبورین اشاره کنم.
 
 از خصوصیات آواز و ملودی هورامی بیشتر توضیح دهید.
 
آوازهای «هورامی» یا اورامی معمولاً با وسعت صوتی محدود به دانگ یعنی از لحاظ ملودیک متشکل از ۲ تا ۴ نت بنیادی است ولی چیزی که آن را متمایز کرده تحریرهای بسیار پر قدرت و چکشی، همراه با ساختار پیچیده ریتمیک با سرعت اجرای بالا است و همان چند نتی که ساختار ملودی را تشکیل می‌دهد بسیار زیبا و تأثیرگذاراست و آوازها در فاصله ثلبت توسط دوخواننده یا به صورت اونیسن یا در فاصله چهارم و پنجم به‌صورت آگاهانه یا غیر آگاهانه است و دربرخی قطعات که ریتم شاد و تندتر دارد کف زدن آواز را همراهی می‌کند و در اکثرموارد با توجه به نوع ریتم و تمپوی آن و محتوای شعر ملودی‌ها به شرایط خاصی تعلق داشته که گویای مدون بودن این موسیقی نیز هست.
 
 با توجه به اینکه این آلبوم متعلق به یکی از مناطق کردستان است، چه ویژگی در موسیقی این خطه وجود دارد؟
 
این مقوله یک بحث کاملاً مفصل و جامع است که در قالب چند جمله واقعاً نمی‌شود توضیح داد. اشتراکات و تفاوت‌هایی وجود دارد و دلیل اصلی آن گستردگی، غنا و تنوع کلی موسیقی در کردستان است، یعنی ما در فرهنگ کرمانج‌ها، اورامانات و دیگر مناطق کردنشین با گویش سورانی و کلهری این تنوع ساز، مقام‌های موسیقی، ریتم‌هایی با لحن‌های متعدد،  نوع آوازخوانی و تحریرهایی که هرکدام خصوصیات بارز خود را دارد شاهد هستیم. البته با گویش‌های مختلف آوازهای این مناطق خوانده می‌شود. در کمتر فرهنگی مانند کردستان می‌بینید که موسیقی با لحظه لحظه زندگی مردمانش عجین شده وپیوندی ناگسستنی با مردمانش دارد تا این حد که مورخ صاحبنامی چون گزنفون در خصوص جایگاه این هنر نزد کردها در کتابش به تفصیل توضیح داده است.
 
 آخرین کار شما قبل از «شارو» چه بود، آلبوم دیگری هم آماده انتشار دارید؟
 
آلبومی به نام «دوره گرد»براساس موسیقی ملل ضبط و توسط دوست عزیزم هومن مهدویان تنظیم شده که بنده تمامی سازهای پرکاشن و نیز دو قطعه آواز در آن به زبان کردی و ترکی استانبولی اجرا کرده‌ام. همچنین آلبوم دو نوازی جدیدی با استاد اردشیر کامکار انجام داده‌ایم که مراحل میکس و مسترینگ آن تازه به اتمام رسیده و در پاییز منتشر خواهد شد و از طرف انتشارات (رهگذر هفت اقلیم) در جشنواره «وومکس» در اسپانیا در ماه اکتبررونمایی خواهد شد.
 
 در اثرجدیدتان که هنوز منتشرنشده و با همین انسامبل کارکردید چه مؤلفه‌هایی را تغییر دادید؟
 
نگرشم نسبت به نوع نوشتن ریتم‌ها هم در زیر آواز و هم در جواب‌ها، تنوع استفاده از سازهای ضربی، ریتم‌ها به‌صورت چند خطی و در مواردی از تکنیک‌های پلی ریتمیک و پلی متریک بهره گرفتم، یکی از مراحل بسیار مهم دیگر در انجام این نوع کارها مرحله میکس (فارغ از کارهای معمول و مشخصی که در این مرحله روی هرکاری انجام می‌شود) است معتقدم غیر از مسائل فنی و تئوریک ذوق خاصی را می‌خواهد که کلیت کار به اصطلاح معروف گرم صدا دهد و من در نهایت از کلیت کار و زحمات دوستان خوش قریحه‌ام که در سه مرحله ریکورد، میکس و مسترینگ مرا همراهی کردند سپاسگزارم.
 
 علاقه‌مند به فعالیت در کدام سبک و زمینه هستید؟
 
من اصولاً همه نوع موسیقی گوش می‌دهم. بعضی از کارها را حتی اگر شده برای یک بار ولی با دقت گوش می‌کنم، موسیقی کلاسیک غرب را بسیار دوست دارم، موسیقی فولکلور مناطق مختلف ایران و جهان که منشأ ومنبع اکثرسبک‌های موسیقی همین فولکلور است، موسیقی اروپای شرقی و ترکیه را که اشتراکات زیادی با ما دارند بسیار دوست دارم وسبک‌های دیگری از موسیقی مانند (پاپ، راک، بلوز و…) البته از نوع غیر ایرانی آن، چون متأسفانه هنوز بسیاری از این سبک‌ها آن طور که باید در ایران خیلی از استانداردهایی که باید داشته باشد. را ندارد و ترجیح می‌دهم که اصل آن را گوش کنم تا کپی‌برداری از آن. در نتیجه به خاطر فعالیتم نیز محدودیتی نگذاشتم و فعالیت خودم را چند بعدی می‌بینم و هر نوع فرمی از موسیقی که برایم جالب و در عین حال فنی باشد انجام خواهم داد، هم در زمینه نوازندگی هم آوازی.
 
 چه موسیقی به نسل جوان پیشنهاد می‌کنید؟
 
موسیقی‌ای را باید شنید که حاوی پیامی خاص باشد. موسیقی بی‌پیام تفاوت چندانی با انسان بی‌مغز ندارد. متأسفانه درزمانه‌ای هستیم که انگار بسیاری از ما رسالت هنریمان را فراموش کرده‌ایم که البته نیازمند درایت وتدبیر مسئولان دلسوز و هنردوست نیز است.
 
 عملکرد دولت آقای روحانی را در حوزه موسیقی، چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا امید به بهترشدن شرایط موسیقی وجود دارد؟
 
نه تنها من بلکه با بسیاری از دوستان هنرمند و موزیسین که در این باره صحبت می‌کنیم؛ در این مدت کوتاه شاهد اتفاقات بسیار خوبی هم در وزارت ارشاد هم در بیانات آقای رئیس جمهوری بوده‌ایم، همایش‌ها و دیدارهایی که با اصحاب رسانه برگزار می‌شود، سپردن بسیاری از مسئولیت‌های اداری و هنری به متخصصان و اهل آن، تسریع در دادن بسیاری از مجوز آلبوم‌ها و آثار هنری، حضور خیلی از مسئولان در کنسرت‌های اصیل ایرانی ومواردی ازاین قبیل امیدوارکننده و قابل تقدیر است. ان‌شاءالله همین روند ادامه داشته باشد.
 
  ناگفته‌ای مانده است که به آن اشاره کنید؟
 
امیدوارم با برنامه‌ریزی و حضور موزیسین‌های توانمند و دلسوز ما و حمایت بیشتر مسئولان کشوری جهت معرفی و شناساندن بیشتر موسیقی‌مان به جهان از هرگونه تلاشی دریغ نکنیم چون در این خصوص با توجه به قابلیت‌ها و گستردگی موسیقی ایران نسبت به سایر ملل تا به حال اقدامات تأثیرگذاری نداشته‌ایم و معمولاً خیلی از برنامه‌ها و کنسرت‌ها و ورک‌شاپ‌هایی که برون مرزی اجرا می‌شوند یا دارای آن ویژگی‌های قابل قبول نیستند یا در سطح محدودی اجرا شده یا مختص موسیقی پاپ بوده، خیلی از کشورها از کمترین قابلیت‌ها و امکانات‌شان بیشترین استفاده‌ بین‌المللی را برده و همانی را که دارند خوب شناسانده‌اند ولی انصافاً این حق هنر ایران نیست و سفیرهای هنری که این رسالت مهم بر دوششان است به جای منافع شخصی منافع ملی را در نظر بگیرند وقتی این مسائل رعایت شود به‌طور یقین هنرمند جایگاه واقعی خود را پیدا خواهد کرد و توانایی‌های فردی آن نیزمشهود خواهد شد./ روزنامه ایران-  ندا سیجانی
 
کد مطلب: ۶۹۱۴۶  |  تاريخ: ۱۳۹۳/۶/۱۰  |  ساعت: ۱۲ : ۳۲

شناسه خبر : 4785

این خبر رو هم ببینید

نخستین شهردار زن کردستان: اهل عقب‌نشینی نیستم

 سروه قادر خانزاده از معاونت شهرسازی و اداری – مالی شهرداری بانه با ۷ رأی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

11 − هفت =