اخبار فرهنگی

اعتدال گرایی و برخی از شاخص های آن/

عبدالخالق عبادی - سقز


مرحوم عبدالخالق عبادی نویسنده و فرهنگی پیشکسوت سقزی، چند روز قبل از رحلتشان، مقاله ای تحت عنوان " اعتدال گرایی و برخی از شاخص های آن" جهت انتشار در اختیار کردپرس قرار داد، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره این نویسنده سقزی، آن را در اختیار علاقمندان قرار می دهیم

اعتدال از نظر لغوی به معنی راست شدن، میانه روی و برابر شدن می باشد. اما این اصطلاح در فرهنگ دینی و ملی ما ریشه ی عمیقی دارد و حتی در ادبیات دوران یونان افرادی مانند افلاطون و ارسطو حکومت مطلوب را حکومتی می دانستند که دارای فضیلت باشد که منظور آنها میانه روی و اعتدال بوده است.

 در اصطلاح جغرافیایی به دو زمان مساوی در طول سال یعنی اوایل پاییز و آغاز بهار که شب و روز مساوی هستند؛ اعتدالین می گویند. اندیشمندان دیگری سلامت مزاج افراد را ناشی از تعادل گرمی و خشکی و رطوبت و خشکی می دانند. زمانیکه در متون دینی دقت کنیم حکومت مطلوب از دیدگاه اسلام؛ حکومت مبتنی بر قسط تعریف گردیده است یعنی هر پدیده ای در جایگاه واقعی خود قرار گیرد که عدالت ایجاد می شود . لذا ریشه ی لغوی اعتدال از عدل و عدالت گرفته شده است. در نهج البلاغه حضرت علی (ع) به حاکمان خود دستور میدهد : (( الیمین و الیسار مضله و طریق الوسطی هی الجاده )) ؛ یعنی راست روی و چپ روی افراطی گمراهی است و طریق وراه نجات میانه روی و اعتدال است . حضرت حافظ هم در این شعر بر مدارا و میانه روی تاکیید داشته است : آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است ، با دوستان مروت با دشمنان مدارا . اگر نگاهی به تاریخ تحولات اجتماعی بیندازیم مردم در آتش افراط گری چپ و راست خسارات زیادی دیده اند . شاید به یک معنی می توان گفت تمام جنگ های بین المللی و منطقه ای نتیجه ی حرکت های افراطی بوده است که بعد از اتمام جنگ ها و همه ی خسارات مادی و معنوی به مدار مدارا با یکدیگیر رسیده اند .

در ایران هم متاسفانه مردم ما در مقاطعی از تاریخ قربانی حرکت های افراطی چپ و راست گردیده اند  . بعد از انقلاب اسلامی ایران حرکت های چپ گرا در ایران با توجه به عملکرد نظام استبدادی سلطنتی از یک طرف و منفعل شدن آموزه های دینی از طرف دیگر زمینه را برای حرکت چپ گرایی در ایران فراهم آورد و جوانان ما هنوز با اندیشه های ناب دینی آشنا نبودند و تعداد زیادی جذب این جریان ها شدند و سبب مشکلات مادی و معنوی شدند . قطعا هر عملی عکس العمل خاص خود را بوجود می آورد . زمانیکه خشونت از یک طرف مجاز شمرده شود و افراط گری با زبان زور وارد میدان مبارزات اجتماعی گردد حرکت طرف مقابل هم باید خشونت باشد و در این میدان مردم زیادی قربانی می شوند و زبان تعامل و گفتگو کمرنگ می گردد.

اما جریان انقلاب اسلامی با طی مسیر استمرار و تثبیت مسیر خود همانطوریکه در متون دینی به کرات بیان شده است بر کرامت و حرمت انسانی ، تکیه بر منطق و استدلال تاکید داشته و دارد . در یکی از آیه های قرآنی خداوند بشارت می دهد به کسانی که گفته های متنوع را می شنوند و در بین آنها آن گفتاری که نیک و بهتر باشد انتخاب می کنند . از نظر فرهنگ عمومی و کلاسیک در شرایط امروز باید فرزندان و جوانان را طوری تربیت کنیم که راه اعتدال و میانه روی و تحمل یکدیگر را داشته باشند و بپذیرند که زندگی مطلوب آن است که انسانها مثل یکدیگر فکر نمی کنند نه اینکه همه باید مثل همدیگر باشند و این رسالت برعهده ی روشن فکران؛ معلمان و سیاست گذاران فرهنگی است که در این راستا از همه ی ظرفیت های در دست خود استفاده ی مناسب بکنند . جریان های سیاسی در کشور هم لازم است این فرهنگ را در درون گروه خود نهادینه نمایند و به اعضای خود این آموزش های سیاسی را بدهند . اگر در جامعه چنین فضایی حاکم باشد حرکت های خشونتی و زبان زور جای خود را به تعامل می دهد و مردم با فکری آزاد می توانند بدون ترس دست به انتخاب بزنند . در دوران های ریاست جمهوری دوره ی اصلاحات و دوره ی اصولگرایی مردم ما به برخی از این افراط گری پی برده اند که حاصل آن پیروزی اعتدال گرایی در دوره ی ریاست جمهوری  دکتر حسن روحانی است . با امید به اینکه تداوم این حرکت بتواند هم در بعد داخلی و خارجی آثار گرانبهایی برای مردم ایران به بار آورد. در این راستا می توان به برخی از شاخص های اعتدال گرایی هم اشاره ای داشت:

1-تکیه بر تعقل و پرهیز از احساسات : اعتدال گرا کسی است که بر منطق و استدلال تکیه دارد، تابع احساسات زودگذر نیست ، آنچه بعنوان اعتقاد پذیرفته نه از روی تکرار حرف دیگران بلکه با مطالعه ی عمیق توام با تعقل و خردورزی آن را پذیرفته است .

2- قدرت تحمل دیگران: اعتدال گرا صرفا خود را قبول ندارد بلکه دیگران را هم قبول دارد هر چند مثل او فکر نمی کند. کسی که تحمل دیگران را نداشته باشد مطمئنا در دام افراط گری چپ یا راست می افتد و دست به خشونت و زبان زور می زند و از دایره ی اعتدال گرایی بیرون می رود .

3- خودآگاهی: معتدل کسی است که هم موقعیت خود و هم موقعیت دیگران را می شناسد و از روی شناخت حرف می زند. بعد از مطالعات عمیقی به این روش رسیده است ، اعتدال گرایی روشی است برای رسیدن به اهداف متعالی انسانی ، اعتدال گر هم در بعد فردی مطالعه دارد و هم در بعد اجتماعی. لذا مسیرهای متعددی را طی کرده تا به بهترین شیوه ی مدیریت اجتماعی یعنی میانه روی رسیده است.

4- صداقت و سلامت نفس: اعتدال گرا کسی است که از روی صداقت به میدان زندگی می آید. از دروغگو پرهیز دارد و برای رسیدن به هدف از هر ابزاری استفاده نمی کند و تجربه ی شخصی این فرد این رفتارها را تایید می کند . به عبارت دیگر معتدل از ( هدف وسیله را توجیه می کند ) پرهیز دارد و آن را نامطلوب می داند چون با آموزه های دینی سنخیت ندارد.

5- آینده نگری و پرهیز از تصمیمات آنی: اعتدال گر هم تاکتیک دارد و هم استراتژی و تاکتیک خود را در پرتو استراتژی ترسیم می کند لذا دچار تصمیمات عجولانه و شتاب زدگی نمی گردد. تابع جریان های زودگذر نمی شود و شخصیتی ملونی ندارد بلکه آنچه برای او مهم است رسیدن به چشم انداز است مبتنی بر روش اعتدال گرایی.

با توجه به مطالب مطرح شده در بحث اعتدال گرایی و آگاهی مردم ما از ناکارآمدی افراط گرایی در انتخابات ریاست جمهوری اخیر اکثریت مردم به این شعار روی آوردند و به آقای دکتر حسن روحانی رای دادند . امیدواریم که ایشان بتواند با توجه به شعارهای تبلیغاتی خود به مطالبات منطقی مردم پاسخ مناسبی بدهد و مشروعیت حکومت را بیش از پیش تثبیت نماید . مخصوصا در استان کردستان که میزان رای به ایشان معنی دار بود مردم انتظار دارند که در مدیریت استان به نیروهای معتدل اعتماد کنند و خوشبختانه در کردستان نیروهای مجرب و کارآزموده ای که روش ایشان را قبول دارند زیاد است اما در این راستا مدیریت عالی استان می بایستی بانک اطلاعاتی مدیران دوره های قبلی را در دست داشته باشد و با توجه به شاخص های فوق برای پیش برد اهداف متعالی مدیریت جدید نیروهای میانی را سامان دهد و با توجه به ظرفیت عظیم منابع انسانی و طبیعی در استان گام های موثری را در جهت توسعه ی متوازن استان بردارند . مردم این استان شایسته ی اعتماد هستند و ضروری است که از این سرمایه ی اجتماعی به نحو مطلوب استفاده شود.

 

کد مطلب: 97318  |  تاريخ: ۱۳۹۴/۱۰/۱  |  ساعت: ۸ : ۱۸


تعداد بازدید : 229

نظرات
-----------------

نام : (اختیاری)
ایمیل : (اختیاری)
متن نظر :