اخبار اجتماعی

دورنمایی از توسعه و مدیریت در شهرستان دیواندره /  کاوه محمدی


امروزه کیفیت زندگی شهری و ارتقای آن به هدف اصلی بسیاری از سیاستها، برنامه ها و اقدامات مدیران شهری تبدیل شده است و به عنوان شاخصی از عملکرد تصمیم گیران و مدیران مورد استفاده قرار می گیرد. امید است که با عنایت به این موضوع مدیران شهری اقدامات مناسب تر و بهتری انجام دهند زیرا دیواندره شهری با مردمانی نجیب و با فرهنگ است اما متاسفانه فاقد کمترین امکانات!
مقدمه
شهرستان دیواندره که در شمال استان کردستان واقع شده است و با توجه به اینکه در مسیر یک شاهراه ارتباطی و حیاتی قرارگرفته است میتواند پذیرای گردشگران و مسافران زیادی باشد که از این شهر گذر می کنند و منبع درآمدی بر شهروندان و کسبه باشند.
متاسفانه بنا به دلایلی که در این مقاله عنوان می شود در زمینه ی توسعه ی شهری و استفاده از ظرفیتها و پتانسیلهای موجود در وضعیت نابه سامانی به سر می برد در این مقاله سعی بر آن شده است به بررسی معضلات مدیریتی و دلایل عدم توسعه یافتگی این شهر پرداخته شود و راهکارها و ایده هایی نیز در جهت بهبود وضع موجود ابراز می شود.
امروزه کیفیت زندگی شهری و ارتقای آن به هدف اصلی بسیاری از سیاستها، برنامه ها و اقدامات مدیران شهری تبدیل شده است و به عنوان شاخصی از عملکرد تصمیم گیران و مدیران مورد استفاده قرار می گیرد. امید است که با عنایت به این موضوع مدیران شهری اقدامات مناسب تر و بهتری انجام دهند زیرا دیواندره شهری با مردمانی نجیب و با فرهنگ است اما متاسفانه فاقد کمترین امکانات!
موضوع
طرح سوال: در این جا سوالاتی مطرح است:
1)    چرا با وجود پیشرفتهای روزمره در تمام عرصه های این شهر با مشکل سوء مدیریت دست و پنجه نرم می کند؟
2)    چرا هیچ گاه مدیریت مداوم و یکپارچه ای در این شهر وجود نداشته است؟
3)    آیا مسئولان  مدیران این شهر تعریف درست و جامعی از مدیریت دارند؟
4)    مشکلات و معضلات اصلی دیواندره در چه حوزه هایی است؟
5)    میزان رضایت شهروندان از وضعیت موجود تا چه حد است؟
6)    آیا مدیران شهری تلاشی برای ایجاد وضعیت مطلوب انجام داده اند؟
و سوالات بسیار زیاد دیگری
قبل از ورود به موضوع باید تعریف درستی از مدیریت شهری داشته باشیم تا بتوانیم با توجه به این تعریف مسائل و مشکلات موجود در شهر دیواندره را مورد بررسی قرار می دهیم.
برایان مک لین یکی از نخستین نظریه پردازان در سال 1973 مفهوم حکمروایی و مدیریت شهر را مطرح کرده است: حکومت شهری باید نسبت به روندهای تغییر در شهر پاسخ گو تر باشد. اقداماتش با مسائل شهری و تحول آنها مناسب تر باشد، نسبت به اجتماع مسئول و پاسخ گو تر و به عموان بخش مهمی از نظام یادگیری اجتماعی بهتر عمل کند و سرانجام نقش مهمی در پیش بینی، کشف و استقبال از آینده ایفا کند.
بنابراین مدیریت شهری اهدافی چون:
1-    تامین توسعه همه جانبه و پایدار
2-    عدالت اجتماعی
3-    مدیریت مشارکتی را با تاکید جامعه مدنی، دموکراسی، ارزشهای بومی و محلی و اعتقاد به خرد جمعی دنبال کند.
اساسی ترین هدف مدیریت شهری، بهبود کیفیت زندگی و ارتقای سطح رفاه و رضایتمندی شهروندان است و در مجموع مدیریت خوب شهری را می توان شیوه و فرایند اداره امور شهری با مشارکت و تعامل سازنده بخش های دولتی، خصوصی، مدنی و سمن های اجتماعی(NGO) به منظور نیل به شهر سالم با کیفیت زندگی بالا و توسعه ی پایدار شهری تعریف کرد.
تفکر و عمل بر اداره امور شهر را میتوان همزاد پدیده ی شهر نشینی در زندگی و تاریخ انسان دانست بنابراین مفهوم ناآشنایی نیست.
متاسفانه هیچ گاه در این شهر مشکلات و نیازمندیهای شهری آسیب شناسی و اولویت بندی نشده اند تا جایی که زیر ساختهای موجود در حد بسیار پایینی قرار دارند و هرگز برای بهبود وضعیت موجود اقدام مفید و سازنده ی انجام نگرفته است به زبان ساده تر هیچ گاه مدیران شهری اقدام به تدوین برنامه جامع شهری در راستای رسیدن به توسعه پایدار و همه جانبه، نکرده اند.
بسیار جای تاسف است که سرانه ی فضای سبز در این شهر بسیار پایین و در حد نامطلوبی است . با وجود اینکه پارکها و فضاهای سبز استاندارد کافی و مورد نیاز در این شهر وجود ندارد استفاده ی بهینه ی نیز از این منابع به عمل نمی آید. به طور مثال: پارک ملت اسوه و تفرجگاه اصلی شهروندان که با سوء مدیریت تبدیل به ویرانه ای شده است همان پارکی که زمانی یکی از زیباترین پارکهای جنگلی غرب کشور است.
اما درختان قدیمی وزیبای این پارک از میان رفت و هیچ تدبیری برای بازسازی آن انجام نشد. با عرض تاسف بلای که بر سر پارک ملت آمده به مرورزمان دامنگیر پارک 22 گلان نیز می شود. توسعه ی قسمت ابتدای و فراموشی قسمت انتهای پارک با توجه به استانداردهای تعریف شده برای پارکها در هیچ جای ان براحداث شهر بازی در ابتدای پارک اشاره نشده است ناگفته نماند که اهتمام بخش خصوصی که اقدام به احداث این شهربازی نمود را باید ستود و مراتب تقدیر و تشکر خود را از این عزیزان به جا آورد و هرگز در پی زیر سوال بردن این اقدام شایسته نیستم دراینجا بحث بر سر توسعه پایدار و همه جانبه است که این اقدام باید با مطالعه – جانمایی مطلوب – استفاده بهینه از سرمایه ی سرمایه گذار به نحوه بهتر و معقول تری مدیریت می شد. 
 با توجه به ماهیت چند بعدی گردشگری و توجه به موقعیت جغرافیای دیواندره که در مسیر یک شاهراه  ارتباطی است و وابستگی آن به وجود زیرساختهای شهری درارایه ی خدمات به گردشگران و شهروندان ایجاد فضا های مناسب در کنار دسترسی آسان به امکانات گردشگری  نقش مدیریت شهری بیشتر آشکار میگردد . واقعیت های موجود بیانگر آن است که دیواندره ظرفیت و پتانسیل این را دارد که در سایه ی مدیریت نظامند و برنامه ریزی شده در مسیر توسعه قرار گیرد .
یکی ازماهیت های گردشگری ایجاد اشتغال و درآمدزایی برای کسبه و بازاریان است که میطلبد این موضوع مورد توجه  قرار گیرد و اقدامات زیر بنایی لازم در شهر صورت گیرد .
 لذا ایجاد گردشگری پایدار مستلزم توجه ی نظامند به ابعاد ، فرهنگی ، اقتصادی تاریخی واجتماعی ساختارهای شهری با جاذبه های گردشگری شهری از جمله ایجاد فضاهای سبز مدرن و چشم نواز در ورودیهای شهرها ایجاد ساز های متناسب و زیبا ، توجه به بهداشت محیط و... است
در ذیل مهم ترین معضلات و مشکلات شهری در سطح شهر دیواندره بیان می شود :
1-    سوء مدیریت : که از آن به عنوان اصلی ترین و اساسی ترین مشکل شهر یاد می شود. در سالیان اخیر افراد زیادی حتی شوراهای محترم شهر بر مسند قدرت بوده اند که نتوانسته اند به دلایلی که ذکر می شود یک وضعیت مطلوب ایجاد کنند و یا بستر سازی بر انجام اقدامات زیربنایی برای مدیران بعد از خود ایجاد کنند .
الف) عدم تخصص و تجربه اکثر کسانی که مدیریت این شهر را تجربه کرده اند
ب) تعویض زود هنگام مدیران : به گونه ای که حتی در صورت وجود تخصص و تجربه به دلیل عدم هماهنگی و باند بازیهای پنهانی عده ای، مجال کافی و وافی برای اجرای برنامه ها و ایده های خود نداشته اند .
ج)عدم شناخت کافی نسبت به معضلات و نیازهای شهر و شهروندان
د) عدم برنامه ریزی برای نیل به توسعه ی پایدار و همه جانبه
و) عدم اجماع گرایی
2-    ضعف منابع درآمدی : در چند سال اخیر با توجه به رکود اقتصادی و کم شدن ساخت و ساز و خرید و فروش زمین و مسکن، در آمدهای شهرداری به صورت بسیار آشکاری سیر نزولی پیدا کرده است. با وجود این مشکل هیچ وقت مسولین مربوطه به دلیل عدم تخصص و آگاهی در پی آن نبوده اند که منابع درآمدی این سازمان را افزایش دهند و یا منابع و ردیف جدید درآمدزایی را احیا و احصاء نمایند.
3-    کمبود فرصت ها و موقعیت های شغلی
4-    کمبود مراکز درمانی
5-    آلودگی محیط و بهداشت نامناسب اماکن و فضاهای عمومی
6-    کمبود امکانات ورزشی و فراغتی و عدم همخوانی آن با سرانه جمعیت و مساحت شهری
به گونه ای که سرانه ی فضاهای سبز و اماکن ورزشی در این شهر بسیار کم است. به طور مثال با گذشت چندین سال هنوز پروژه ی استخر شهر به اتمام نرسیده است تا جایی که مردم برای گذراندن وقت و استفاده از استخر به شهرهای دیگر می روند و در این راه ها، حوادث جاده ای بسیاری از خانواده ها را داغدار نموده است .
7-    عدم تهیه و تدوین بانک اطلاعات جامع شهری و آسیب شناسی معضلات و نیازهای شهر با برنامه ریزی های کاربردی در برون رفت از وضع موجود
8-    عدم توجه به پدیده حاشیه نشینی و گسترش آن : محله های گلشن(زورآباد) وفیض آباد که متاسفانه به کلی مورد بی مهری و فراموشی واقع شده اند و اگر تدبیر مناسب اندیشیده نشود تبعات اجتماعی و فرهنگی زیاد و جبران ناپذیری در پی خواهد داشت.  
مواردی که بیان شد از مهم ترین معضلات و مشکلات شهر دیواندره می باشد که اگر مدیریت شوند در سایه یک مدیریت یکپارچه، متخصص، متعهد، قانونمند و دلسوز با برنامه ریزی های مدون و رعایت موارد زیر میتوان این مشکلات را با تعیین و تعریف برنامه های توسعه ای در قالب طرح های کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت برطرف و یا حداقل کم کرد.
اهم راهکارهای اجرایی؛
1-    اثر بخشی و کارایی : این معیار بر استفاده از منابع موجود شهری برای تامین نیازهای تمامی شهروندان، ارائه خدمات مناسب شهری و رضایت شهروندان است و همچنین اعطای خدمات به عموم مردم با مصرف بهینه و عاقلانه منابع در دسترس را به دنبال دارد.
2-    مسولیت پذیری و پاسخگویی : این امر مکمل دو نکته مکمل است بدین ترتیب که مسولان و مدیران شهری باید هم نیازها و خواسته های شهروندان را احصاء کنند و بپذیرند و هم به آنها پاسخ مناسب دهند تا بدین طریق همسویی و هم دلی مس.لین و شهروندان را به نمایش بگذارند، این امر زمانی امکان پذیر است که نهادهای مسول نسبت به خواسته ها و انتظارات و نیازهای افراد و شهروندان احساس مسولیت کنند.
3-    استفاده از نیروهای متخصص، شایسته، دلسوز و متعهد و آگاه است .
4-    شفافیت و صداقت : که در نقطه مقابل پنهان کاری قرار دارد و به معنی گردش آزاد اطلاعات و سهولت دسترسی به آنها، وضوح اقدامات و آگاهی مستمر شهروندان از روندهای موجود است .
5-    قانونمندی ( قانون مداری ) : منظور از قانونمندی در تصمیم گیری شهری وجود قوانین کارآمد و رعایت چهارچوبهای قانونی، مداخله نکردن افراد غیر مسول در تصمیم گیری هاست. بدیهی است التزام به قانون مستلزم آگاهی شهروندان از آنها و نیز پایبندی مسولان است . بدون شک یکی از نقش های اساسی مدیریت موفق، اجتماعی کردن هنجارها از جمله قانونگرایی و درونی کردن اصل احترام به قانون در مدیران و شهروندان هر جامعه است. قانونگرایی مهم ترین و بنیادی ترین عنصر جامعه مدنی با ثبات است .
6-     جهت گیری اجماعی: از آنجایی که شهر در حال حاضر عرصه وجود گروها و منافع مختلف و گاه در حال ستیز با یکدیگر است به خصوص در بدنه ی شهرداری، جهت گیری اجماعی تعبیه ساز و اقداماتی برای تعدیل و ایجاد توافق میان آنهاست که از راه برقراری ارتباط و تلاش مشترک بین سازمانهای دولتی، شهروندان، بخش خصوصی، نهادهای جامعه مدنی و سازمانهای غیر دولتی میسر است، به طوری که دیدگاههای کل جامعه و چگونگی رسیدن به آنها به بهترین شکل جلب شود.
7-    عدالت: به معنی ایجاد فرصتهای مناسب و برابر برای شهروندان به منظور ارتقای شاخص های رفاهی است و همچنین دوری از رفتارهای تبعیض آمیز (ضابطه مندی)
8-     بینش راهبردی: به معنی فراتر رفتن از مسائل روزمره گی در برخورد با مسائل خرد شهری و متقابلا مستلزم بهره مندی از بینشی عمیق، ژرف، آینده نگرگسترده و دراز مدت در زمینه ی توسعه شهری است، به زبانی ساده تر آینده نگری در جهت رسیدن به توسعه همه جانبه و پایدار
9-     تمرکز زدایی: از دیدگاه اول این مفهوم بر پراکنده سازی قدرت، تفویض مسئولیت به سطوح پایین تر و واگذاری اختیارتصمیم گیری به سازمانها و مراکز مختلف و نهادهای محلی در انجام وظایف است اما دیدگاه دوم بر گرفتن تمرکز از قسمتی از فیزیک شهر( میدان اصلی) است.
موضوعی هست که نمی توان از آن گذر کرد، حذف میدان اصلی شهر دیواندره یک اشتباه بسیار بزرگ است زیرا این میدان اولین اصلی ترین و قدیمی ترین میدان شهر است هر چند کوچک و محدود اما نوستالژیک و خاطره انگیز و برای مردم دیواندره عزیز و دوست داشتنی حذف این میدان با توجه به شرایط وضعیت موجود باعث تمرکز زدایی از این مکان نخواهد شد. و به نوعی یادآور فلسفه و هویت وجودی شهر دیواندره می باشد.
10-توجه به بهداشت محیط
11- تمرکز بر اهداف و دوری از تستت
12- ضابطه مندی
13- بازسازی و ترمیم بدنه ی نیروی انسانی در مدیریت منابع انسانی بهتر است به جای دفع نیروها، با تذکر ضعف ها، آنها را بازسازی کرد تا دوباره به کار گرفته شوند (البته اگر قابلیت بازسازی و اصلاح داشته باشند)در غیر این صورت باید بدنه ی نیروی انسانی به بهترین نحو ممکن ترمیم شود.
14- کیفیت مداری: رعایت اصل کیفیت همواره باید مد نظر مدیران باشد.
15- دوری از وعده دادن: مدیران و مسئولان سازمان ها باید به این نکته توجه داشته باشند که فراهم کردن اقدامات و مقدمات انجام دادن برنامه ها، تضمین کننده ی قطعیت اقدامات نیست چون عوامل و متغییرهای دیگری وجود دارند که به راحتی می توانند شرایط را به گونه ای دیگر رقم بزنند از این رو باید از وعده های به مبنا و بدون پشتوانه احتراز کرد وابهت و کارآوری نظام و اعتماد عمومی را مخدوش ساخت.
16- ایجاد سرای  محلات  و یا شورای محلات به منظور مشارکت عموم شهروندان در تصمیمات و برنامه ریزی شهری:  بدین وسیله مدیران شهری بهتر و جامع تر بر نیازهای شهر و شهروندان اشراف خواهند داشت و تصمیمات متناسب با نیازهای موجود اتخاذ خواهد شد. در این فرآیند نظر خواهی از عموم شهروندان در تهیه وو اجرای طرح ها و برنامه های شهری به صورت منظم تر و بهتری انجام خواهد شد( شورایاری)
در این زمینه بهره گیری از نظر نخبگان، صاحب نظران و فارغ التحصیلان بسیار مفید و مثمر بخش و ارزنده خواهد بود. در این پروسه چون اکثریت مردم در تصمیم گیری و برنامه ریزی شوراها به نوعی نقش دارند لذا توانایی و قدرت مانور شورا و شهرداری را بهتر درک نموده و تا حدودی از سطح توقعات مردمی هم کاسته می شود.
17- اتخاذ الگوی شهری تطبیقی مناسب: شهری مناسب که چه از لحاظ فرهنگی و چه از لحاظ موقعیت و شرایط جهت تطبیق اهداف و برنامه های مدیریت توسعه ای انتخاب شود، تا به صورت منظم تر و بهتری رشد و توسعه ی شهری فراهم شود.
18- جذب سرمایه گذار در زمینه های مختلف و حمایت از بخش خصوصی.
نتیجه گیری
امروزه یکی از عوامل اساسی و بسیار مهم در ایجاد شهرهای خوب مدیریت است، مدیریتی متعهد و دلسوز که شرایط و شاخصه های مدیریتی را در سایه ی برنامه ریزی جامع و مدون در راستای رسیدن به توسعه ی همه جانبه و پایدار را دنبال کند.
متاسفانه در شهر دیواندره با توجه به واقعیتهای موجود مدیران متعهد و دلسوز بسیار کم و حتی در صورت وجود مجال کافی برای اجرای ایده ها و برنامه های خود نداشته اند، با این شرایط لازم است که مسئولیتن ذیربط اقدامات لازم را جهت ایجاد بستری مناسب برای حضور مدیران ظابطه مند و متعهد فراهم کنند یکی از آسیب های مدیریتی که تاکنون در این شهر به آن توجه کافی نشده است عدم آسیب شناسی مشکلات و نیازهای شهری است که هیچ گاه این امر انجام نگرفته است.
امروزه کیفیت زندگی به دغدغه ی اصلی، مدیران، شهروندان، فعالان مدنی و... تبدیل شده است بسیار واضح و آشکار است که دیواندره پتانسیل و ظرفیت رشد و توسعه و تبدیل شدن به شهری زیبا را دارد و این امر ممکن نیست مگر در سایه ی مدیریت کارآمد.
در این مقاله سعی بر آن شده است که چالش های مدیریتی این شهر بررسی شود و راهکارهای علمی و به روزی ارائه شده است که اگر با وفاق و همدلی و توسل به قانون همراه باشد یقینا" در آینده ی نه چندان دور شاهد رشد و توسعه بیشتری در این شهر خواهیم بود.
دیواندره /  کاوه محمدی / شهریور 95

تعداد بازدید : 1668

نظرات
-----------------

نام : (اختیاری)
ایمیل : (اختیاری)
متن نظر :