خانه / فرهنگی / به بهانه‌ی ۱۱۷مین سالگرد انتشار نخستین روزنامه کُردی: مروری بر تاریخچه‌ی روزنامه‌نگاری کردی

به بهانه‌ی ۱۱۷مین سالگرد انتشار نخستین روزنامه کُردی: مروری بر تاریخچه‌ی روزنامه‌نگاری کردی

دوم اردبیهشت ماه ۱۱۷ سالگرد انتشار اولین روزنامه ی کردی است. اولین نشریه ای که به زبان کردی منتشر شد «روزنامه ی کردستان» نام داشت که در سال ۱۸۹۸ میلادی برابر ۱۲۷۷ هجری شمسی منتشر شد

به گزارش کردپرس، مقداد بدرخان که از روشنفکران و متفکرین کرد در قرن نوزدهم بوده در سال های تبعید خود اقدام به انتشار نشریه ای با نام «روزنامه کردستان» در کشور مصر و در شهر قاهره کرد.
 
این نشریه در مدت انتشار خود اخبار سیاسی ، فرهنگی ، اقتصادی و اجتماعی را پوشش می داد و گاه با تغییر سردبیران نشریه سیاست های نشریه نیز تغییر می کرد.
 
سردبیرانی که در روزنامه کردستان قلم زده اند مقداد مدحت بدرخان، عبدالرحمن بدرخان و ثریا بدرخان بوده اند.
 
دوره ی انتشار این نشریه را می توان به سه مرحله تقسیم کرد.
 
دوره ی اول انتشار این نشریه از شمارگان ۱ تا ۳۱ است که خود به دو مرحله ی تقسیم می شود. مرحله ی اول از شمارگان ۱ تا ۵ که سردبیری آن را مقداد مدحت بدرخان برعهده اشت و مرحله ی دوم از شمارگان ۶ تا ۳۱ که عبدالرحمن بدرخان برادر مدحت سردبیری این نشریه را بر عهده گرفت.
 
دوره ی دوم از سال ۱۹۰۸ اغاز شد بعد از وقفه ای در انتشار روزنامه کردستان ، در میان سال هاى ۱۹۰۹-۱۹۰۸ دوباره این نشریه انتشار خود را از سر گرفت که این دوره از لحاظ تعداد شماره های منتشر شده و محل انتشار و.. در هاله ای از ابهام قرار دارد.
 
دوره سوم این روزنامه با سردبیرى ثریا بدرخان از سال ۱۹۱۷ شروع و تا ۱۹۱۸ ادامه مى یابد.
 
شماره ی ۱ تا ۵ این نشریه در قاهره منتشر شد.
 
شماره ی ۶ تا ۱۹ ان در ژنیف منتشر شد و دوباره این نشریه به قاهره بر می گردد و تا شمارگان ۲۵ در قاهره چاپ و منتشر می شود.
 
شماره های اولیه این نشریه تا سالها گم شده بود تا اینکه پس از ۷۰ سال از انتشار ان اولین شماره ی روزنامه ی کردستان در دبیرخانه ی شرق شناسی دانشگاه شوروی توسط دکتر مارف خزنه دار کشف می شود.
 
روزنامه کردستان در مدت انتشارش توانست تا حدودی به اهداف زیر دست یابد:
 
۱-      ایجاد ارتباط موثر بین کردهای خارج نشین
 
۲-      تلاش برای برجسته کردن مسئله کرد در خارج از مرزهای مناطق کردنشین
 
۳-      ایجاد تحول در فرهنگ و ادبیات و حوزه ی روشنفکری کردی
 
۴-      ایجاد ارتباط با مستشرقین و موسسات علمی شرق شناسی
 
پس از روزنامه کردستان ، روزنامه رێا تازه” راه نوین ” جزو اولین روزنامه های کردی بود که برای مدت زمانی بیشتری در ایروان پایتخت ارمنستان به چاپ رسید .
 
در تاریخ مطبوعات کردی الفبای لاتینی برای نخستین بار در مجله هاوار مورد استفاده قرار گرفت ، مجله هاوار در سال ۱۳۱۱ هجری در دمشق پایتخت سوریه به سردبیری جلادت علی بدرخان منتشر می‌شد .
 
اولین نشریه کُردی در ایران توسط ملا محمد قزلجی (ترجانی زاده) که از اهالی بوکان بوده است  در سال ۱۹۲۲ و به نام روژی کورد(روز کرد) که با نام کردستان هم شناخته می شود، در ارومیه منتشر گردیده است.
 
روزنامه ها ومجلات کُردی زیادی در دوران جمهوری مهاباد انتشاریافته اند ،که اسامی آنها عبارتند از : ۹شماره مجله نیشمتان ، ۳شماره مجله هه لاله ، ۳شماره مجله گروگالی مندالان و مجله ئاوات می باشند.
 
بعد از انقلاب اسلامی ایران تدریس و بکارگیری زبان اقوام و کردها در کنار زبان فارسی در قانون اساسی گنجانده شد و با انتشار مجله سروه تحولی بزرگ در عرصه ی روزنامه نگاری کردی در ایران آغاز شد.
 
در سال‌های اخیر نشریات زیادی به زبان کردی در ایران منتشر شده است. نشریاتی همچون: ئاشتی ، پیام کردستان، سیروان ، هاوار، راسان، روژهه‌لات، آسو، کرفتو ، دیدگاه و روژان و…
 
همچنین در سالهای اخیر چندین خبرگزاری کردی هم تأسیس شده‌اند که از مهمترین آنها می توان به خبرگزاری سه زبانه(کردی، فارسی و انگلیسی) و بین المللی «کردپرس» در ایران که کار خود را از سال ۱۳۸۹ آغاز کرده و آژانس خبری دجله که در سال ۱۳۸۱ تأسیس شد و اکنون به سه زبان کردی ، ترکی و انگلیسی خبررسانی می کند اشاره کرد.
 
در کردستان عراق نیز از زمان اعلام منطقه پرواز ممنوع در سال ۱۹۹۱ و بویژه پس از ۲۰۰۳ به بعد تعداد زیادی روزنامه و نشریه در این اقلیم منتشر شد. در برابر حجم زیاد نشریات و روزنامه ها در این اقلیم ، همواره کیفیت پایین این نشریات مورد انتقاد بوده است از سوی دیگر قتل های مشکوک چند روزنامه نگار و نامشخص بودن پرونده آنها و حزبی بودن تهدیدی برای روزنامه نگاری در این اقلیم محسوب می شود.
 
 
 
کد مطلب: ۶۲۰۸۸  |  تاريخ: ۱۳۹۴/۲/۲  |  ساعت: ۸ : ۵۵

شناسه خبر : 4513

این خبر رو هم ببینید

درخشش حافظ کردستانی در مسابقات سراسری قرآن

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان کردستان از درخشش طاهره نائبی موحد، حافظ کردستانی به …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سیزده − 4 =