خانه / فرهنگی / تجلی اشعار حافظ در ادبیات کردی

تجلی اشعار حافظ در ادبیات کردی

آژانس خبری-تحلیلی زریان؛ چاپ نخست کتاب تجلّی اشعار حافظ در ادبیات کُردی (تضمین شاعران کُرد از شعر حافظ) به اهتمام و کوشش پژوهشگر فرهنگی پاوه، سعید احمدی از سوی انتشارات سخنوران تهران منتشر شد

 سعید احمدی پژوهشگر و محقق برتر استان کرمانشاه از شهرستان پاوه کتاب « تجلی اشعار حافظ در ادبیات کُردی (تضمین شاعران کُرد از شعر حافظ)» را تألیف و گردآوری نموده و انتشارات سخنوران آن را در قطع رقعی با ۱۶۲ صفحه چاپ و منتشر کرد.
 
محقق درآغاز «پیشگفتار» این اثر ادبی نوشته است:
 
از جمله میراث معنوی هر کشور یا ملتی، زبان و ادبیات آن ملت می‌باشد. بدیهی است کشور ایران با پیشینه‌ی تاریخی خود و به میمنت سخنوران بلندآوازه‌ای همچون فرودسی، سعدی، حافظ، مولانا و … که شهد کلامشان در اقصا نقاط جهان کام هر صاحب ذوقی را شیرین کرده‌است، سهم عمده‌ای از ادبیات جهانی را به خود اختصاص داده و در این زمینه صاحب گنجینه‌ای به غایت غنی است.
 
از آنجا که کشور ایران دستچینی زیبا از اقوام مختلف است لذا تعامل فرهنگی بین این اقوام در طول تاریخ اجتناب ناپذیر بوده است و به واسطه‌ی همین تعامل فرهنگی و ادبی شاعران و سخنوران این مرز و بوم از سخن یکدیگر تأثیر فراوان پذیرفته اند. در این میان سخن پردازان و ادیبان کُرد نیز به عنوان یکی از اقوام ایرانی از این تعامل دوسویه‌ی ادبی بهره‌ی وافر برده‌اند. آنجا که ناری(مه‌لا کاکه حه‌مه‌‌‌‌ بیلو) در دیوان اشعار خود به همانندی غزلش به سبک و لهجه‌ی حافظ افتخار می‌کند و می‌گوید:
 
«وا‌ ئه‌زانم بی‌ئه­ده­ب نابێ ئه‌گه‌ر ناری بڵێ
 
     ئه­م غه­زه­ڵمانه له له­هجه­ی شه­یخی شیرازی ئه­کا»
 
 البته ناری در دیوان اشعار خود اشاراتی به جامی، نظامی، انوری، عنصـری، و شخصیت‌های شاهنامه فردوسی هم دارد. مانند:
 
 «نا‌گه‌م له‌ته‌ریقی هونه‌ر قه‌ت به‌نیزامی
 
    یا خود له سلوکا به ده‌ر‌‌ی ده‌وڵه‌تی جامی»
 
 این تأثیرپذیری و جلوه‌گری از شعر و ادبیات فارسی در لابه لای بسیاری از اشعار شاعران کُرد دیده می‌شود.
 
 تأثیرپذیری شاعران کُرد از شعر و ادبیات فارسی به شیوه‌های گوناگونی از جمله: تضمین اشعار، صورخیال مشابه، مضامین مشترک، ترجمه و … در دیوان اشعار و آثار آنان متجلی و هویداست. که تأکید نگارنده در این کتاب بر تضمین است که شاعران کُرد به شیوه‌های مختلفی همچون (تخمیس، مربع، ملمع و…) سروده‌اند.
 
 جایی که حاج قادر کویی غزلی از خواجه شیراز را با مطلع:
 
 ای دوست دل از بند غم و جور رهاکن
 
 درد دل بیچاره‌ام از رحم دواکن
 
 مشتاق نگاه است ز کرم کام رواکن
 
 ای خسـرو خوبان نظری سوی گدا کن
 
 رحمی به من سوخته‌ی بی‌سر و پا کن
 
 
 
 تضمین و تخمیس نموده است یا سالم صاحبقران از غزل حافظ تضمینی ملمع گونه با این مطلع سروده است:
 
ئه‌گه‌ر ئومێدی دڵ بێنێته جێ ماهی جیهان ئارا
 
به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را
 
 همچنین مؤلف در قسمتی از «مقدمه» کتابش تحت عنوان« گذری کوتاه بر ادبیات کُردی و پیوند آن با ادبیات فارسی»می نویسد:
 
ادبیات کُردی از جمله ادبیات‌های پرمایه و غنی در عصـرحاضـر است. اگرچه تدوین قواعد و پرداختن به این زبان هرگز جنبه دانشگاهی و ملی در چهارچوب تصویبات ادبی و کارشناسی به خود ندیده است، لیکن در مسیر تاریخ چندصدساله گذشته به خوبی درخشیده و خلاء مذکور را تلافی کرده است. ادبیات کُردی در شکل مکتوب خود آثاری به جای گذاشته است که بدون اغراق در شمار معدود آثار ارزنده‌ی جهانی می‌باشند.
 
شاعران و نویسندگان کُرد با پشتوانه‌ای از ادبیات این مرز و بوم و استفاده از زبان وادبیات همسایگان خود به جرح و تعدیل ساختمان ادبیات کُردی پرداخته‌اند.
 
از سوی دیگر موقعیت جغرافیایی کردستان که در چند کشور مختلف واقع شده است، عامل اساسی در ایجاد ارتباط با فرهنگ‌های مختلفی است که ادیب کُرد لاجرم از آن تأثیر می‌پذیرد.
 
اکثر شاعران و نویسندگان آثار خود را با زبان کُردی و زبان‌های فارسی، عربی و ترکی عرضه‌ کرده‌اند. با نگاهی به عرصه‌ی ادبی خصوصاً شعر تأثیر و نفوذ عمیق ادبیات فارسی در آن کاملاً هویدا و روشن است، و در پاره‌ای موارد این تأثیر چنان است که احساس می‌شود ترجمه‌ای نکته به نکته صورت گرفته است. مثلاً این احساس را می‌توان در اشعار «وفایی» در تأثیر شعرش از حافظ مشاهده کرد. چنان‌که گفته شد تأثیر زبان و ادبیات فارسی حتی از ادبیات عرب نیز بیشتر حس می‌شود. شاید عامل این نفوذ علاوه بر پیوند نژادی و تاریخی، این باشد که آثار اخلاقی و حکمی شاعران فارس همراه با بقیه‌ی کتب علمی و ادبی در حوزه‌ها و حجره‌های درسی در مناطق کردنشین تدریس می‌شده است و….
 
 در این کتاب بعد از پیشگفتار، مقدمه، تعریف و توضیح «تضمین» و مختصری از احوال خواجه حافظ شیرازی به ترتیب تقدم زمانی بعد از مختصری از زندگی نامه شاعران کرد از کردستان ایران و کشورهای همجوار به نمونه تضمین آنان از اشعار حافظ به زبان کردی (گویش های سورانی، کرمانجی، اورامی، کلهری و … ) و زبان فارسی می پردازد که از این شاعران می توان به شاعرانی چون: ملای جزیری، صادق اردلانی، شیخ عثمان سراج‌الدین نقشبندی تویله‌ای، سالم صاحبقران، ر‌نجوری، حاج قادرکویی، محوی بالخی، شیخ رضا طالبانی، ناری، شمس قریشی، طاهر بیگ جاف، حمدی صاحبقران، قانع مریوانی، کاردوخی نقشبندی، حقیقی، عباس کمندی و… اشاره کرد.
 
لازم به ذکر است که سعید احمدی دو اثر دیگر با موضوع روانشناسی تحت عناوین« تعارضات زناشویی» و «هیجان و شخصیت» در بهار ۱۳۹۴ با گروه مؤلفین از سوی انتشارات سخنوران به چاپ رسانده است.
 
سعید احمدی در مهرماه ۱۳۵۲ در روستای «کمدره» از توابع شهرستان پاوه متولد و هم اکنون در آموزش و پرورش پاوه مشغول به خدمت می باشد.
تاريخ: ۱۳۹۴/۳/۲۵

شناسه خبر : 19701

این خبر رو هم ببینید

کمین دود غبارآلود سر راه جوانان / وفا رحیمی*

تفریحات ناسالم همچون قلیان کشیدن، پرسه در خیابان و پارک‌ها، چرخیدن در فضای مجازی، نزاع …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دو + 10 =