خانه / علمی / دانشگاه کارآفرین، الزامات و راهکارها/ دکتر شهریار سعیدیان از سنندج

دانشگاه کارآفرین، الزامات و راهکارها/ دکتر شهریار سعیدیان از سنندج

سرویس کردستان-دکتر شهریار سعیدیان استادیار دانشگاه پیام نور استان کردستان با ارسال یادداشتی به کردپرس به بررسی موضع ” دانشگاه کارآفرین، الزامات و راهکارها” پرداخته است

علی‌رغم اینکه در کشورهای پیشرفته دنیا از اواخر دهه ۱۹۷۰ به بعد به موضوع کارآفرینی توجه جدی شده و حتی در بسیاری از کشورهای درحال توسعه هم از اواخر دهه ۱۹۸۰ این موضوع را مورد توجه قرار داده‌اند، در کشور ما توجه چندانی به کارآفرینی نشده است . حتی در محافل علمی و دانشگاهی نیز به جز موارد بسیار نادر، فعالیتی ویژه در این زمینه صورت نگرفته است. متأسفانه واژه کارآفرینی که ترجمه‌ای از کلمه Enterpreneurship است، موجب گردیده است که معنی ایجاد کار و یا اشتغال‌زایی از این واژه برداشت ‌شود. در حالیکه کارآفرینی دارای مفهومی وسیعتر و با ارزشتر از اشتغال‌زایی است. این برداشت نا صحیح از این مفهوم و همچنین تورم نیروی انسانی بیکار در جامعه ( بویژه در بین دانش‌آموختگان دانشگاهی)، موجب شده بسیاری از سیاستهایی که برای توسعة آن اتخاذ شده و نیز در بخشنامه‌ها و سخنرانی‌هایی در این خصوص، صرفاً جنبة اشتغال‌زایی برای آن در نظر گرفته شود . در حالیکه کارآفرینی دارای پیامدهای مثبت و مهم دیگری همانند بارورشدن خلاقیت‌ها، ترغیب به نوآوری و توسعة آن ، افزایش اعتماد به نفس ، ایجاد و توسعة تکنولوژی ، تولید ثروت در جامعه و افزایش رفاه عمومی است و در صورتیکه فقط به جنبة اشتغال‌زایی آن توجه شود ، از سایر پیامدهای آن بی بهره خواهیم ماند.کارآفرینی را فراتر از شغل و حرفه، باید یک شیوه زندگی دانست که با ایجاد و انتقال آن به نسل جدید، بسیاری از مشکلا ت و آسیب های اجتماعی موجود برطرف می شود. براساس تعریف «sawyer John» در سال ۱۹۵۸، کارآفرینی نه تنها در واحدهای کسب و کار، که در سایر سازمان ها و در همه وظایف و کارها، چه کارهای کاملا  نوآورانه یا کاملا  ساده می تواند دیده شود. وقتی این گونه بنگریم که کارآفرینی نه تنها جزیی از زندگی، بلکه خود زندگی است که باید از حرکت و پویایی لا زم برخوردار باشد، به جای آن که فعالیت و رشد اندیشه فراگیران را در فرآیند یاددهی و یادگیری، با رفتارهای خشک، فشرده و تکراری مسدود نماییم و فرصت اندیشیدن را از آنان بگیریم، شرایط را به گونه ای فراهم سازیم که تمام افراد به تلا ش و اندیشه بپردازند، که در این راستا نقش آموزش عالی به دلیل تاثیرات بنیادین آن در تحولا ت اجتماعی بسیار بااهمیت است. حمایت دانشگاهی از توسعهکار آفرینی موضوعی  که از اواخر قرن بیستم مورد توجه محافل آموزشی کشور های جهان قرار گرفته است و از آن به عنوان کلید پیشرفت و توسعه در آن عصر یاد شده, می تواند ضریب موفقیت مؤسسات علمی و تحقیقاتی را تاحد شگفت آوری افزونی دهد, به طوری که امروزه نیاز کشور به توسعه کار آفرینی در تمامی عرصه ها از جمله دانشگاهها  بیش از پیش احساس می شود.
رقابت پذیری در اقتصاد جهانی به توانمندی های تکنولوژیکی و نوآوری وابسته است. این امر شامل توانایی توسعه محصولا ت جدید و دسترسی به بازارهای جدید، به کارگیری تکنولوژی جدید، اعمال بهترین الگوهای مدیریتی در بنگاه ها و توسعه سطوح مهارتی در طیف وسیعی از نیروی کار است. دانشگاه ها قادرند در تمامی این موارد نقش مهمی ایفا کنند.در نتیجه افزایش ظرفیت تحقیقات و تکنولوژی کشور برای تبدیل دستاوردهای علمی و یافته های فناورانه به موفقیت های صنعتی و تجاری و اشتغال زایی به نقش کارآفرینی دانشگاه ها وابسته است. لذا رویکرد حاکم بر فعالیت های آموزشی و پژوهشی و مشاوره ای، رویکرد نیازگرا در تعامل با سازمان های بیرونی دانشگاه است.اگر به روند رشد وتوسعه جهانی توجه داشته باشیم، در می یابیم که با افزایش و گسترش فناوری های پیشرفته، نقش و جایگاه کارآفرینان به طور فزاینده ای بیشتر می شود و کارآفرینی فردی و سازمانی از عوامل مهم رشد وتوسعه اقتصادی به شمار میآید; به طوری که در غرب و برخی کشورهای دیگر، دو دهه اخیر دهه هایی  طلا یی کارآفرینی نام گرفته است.ساختارهای موجود در دانشگاه های کشور با هدف آموزش تخصصی دانشجو شکل گرفته است و کمتر تقویت و تربیت کارآفرینی در دانشجویان مد نظر است. به طوری که فارغ التحصیلا ن فعلی دانشگاه ها اغلب با مفاهیم اولیه کارآفرینی آشنایی ندارند.علا وه بر ضعف نظام آموزشی دانشگاه ها در آموزش مفاهیم کارآفرینی عدم ساختارهای مکمل جهت ایجاد زیر ساختار فیزیکی برای توسعه روحیه کارآفرینی در دانشجویان از ضعف های دیگر این نظام است. خیل عظیم فارغ التحصیلا ن دانشگاهی باعث اشباع سازمان های دولتی و حتی خصوصی از نظر پرسنل مورد نیاز شده است ودرصد زیادی از فارغ التحصیلا ن دانشگاه ها امکان جذب در این سازمان ها را ندارند. این موضوع زمینه های مهاجرت فارغ التحصیلا ن دانشگاهی به کشورهای دیگر را سبب شده است و بیکاری فارغ التحصیلا ن را به یک معضل مهم  در کشور تبدیل کرده است. ماهیت جدید رقابت های بین المللی، نقشبالقوه دانشگاه در توسعه اقتصادی را به طور بنیادی تغییر می دهد و اگر آن ها نتوانند به نهادها و دانشگاه های کارآفرین تبدیل شوند در توسعه ملی و منطقه ای و رقابت شکست خواهند خورد. استفاده دانشگاه ها از علم و دانش به ماهیت کارآفرینی آن ها بستگی خواهد  داشت. به دلیل مشکلا ت موجود در انتقال علم و به دلیل وجود شبکه های مختلف اقتصادی، استفاده از دانش جدیدی که بر مبنای اصول علمی ایجاد شده، می تواند یک عامل مهم و قوی برتری منطقه ای باشد بنابراین کارآفرین ساختن دانشگاه ها، تاثیر قوی و مثبت بر توسعه منطقه ای دارد.دانشگاه ها به دنبال حفظ یا تقویب جایگاه رقابتی خود همراه با فعالیت هایی بوده اند که هدفشان جذب بیشتر دانشجویان جهت نیل به موفقیت است. به علا وه آن ها باید فعال و نوآور باشند و توان پذیرش ریسک را داشته باشند، آن ها باید یک رویکرد جامع ارزیابی اتخاذ کنند و آن را با کارآفرینی استراتژیک خود یک پارچه کنند. انجام تحقیقات مرتبط اقتصادی، دانشگاه را وادار به برقراری ارتباط با محیط بیرونی می سازد. دانشگاه های کارآفرین موقعیت و قانون گذاری و دسترسی شان به منابع عمومی را افزایش می دهند. در چنین فضایی تبدیل دانش به کالای اقتصادی از سوی موسسات دولتی، بخش خصوصی و دانشگاه ها ترغیب می شود. اما چگونه دانشگاه ها می توانند به سمت کارآفرینی سوق پیدا کنند.
در پرداختن به امر آموزش کارآفرینی در دانشگاه‌ها باید به چهار هدف کلی توجه داشت: اول انگیزة کارآفرینی، دوم ویژگی‌ها، سوم مهارت‌ها و چهارم حمایت از کارآفرینان. در مورد انگیزه باید کاری کرد تا فرد به موضوع کارآفرینی علاقه‌مند شود و کارآفرینی را به عنوان یک گزینة شغلی مهم و موفق در نظر بگیرد. افراد برای کارآفرین شدن انگیزه‌های مختلفی دارند از جمله: میل به کسب ثروت, استقلال‌طلبی, میل به ساختن چیزی نو, نیاز به موفقیت‌ یا توفیق‌طلبی (تمایل به انجام کار در استانداردهای عالی جهت موفقیت در موقعیت‌های رقابتی)، انگیزه‌های ملی (توسعه کشور)، انگیزه‌های مذهبی (اینکه کار و تولید را نوعی عبادت بداند و یا خود را در قبال سایر انسان‌ها مسؤول بداند) و …
برای رسیدن به این هدف می‌توان سه کار انجام داد: آموزش برای ایجاد انگیزه, ترویج فرهنگ کارآفرینی به منظور ایجاد انگیزة کارآفرینی و پژوهش در این زمینه. البته لازم به ذکر است که نقش آموزش در این قسمت بسیار کمرنگ و بر عکس ترویج بسیار پررنگ‌تر و مهم می‌باشد. آموزش این امر باید از سنین کودکی آغاز شود زیرا با افزایش سن نقش آموزش در ایجادانگیزه کمرنگ‌تر می‌شود. در مورد ویژگی‌ها باید گفت که یک فرد کارآفرین ویژگی‌های مختلفی دارد که برخی از مهمترین آنها عبارتند از: خلاقیت, نوآوری، ریسک‌پذیری، فرصت‌شناسی و ….
برای رسیدن به این اهداف نیز می‌توان از همان سه راهکار استفاده کرد. یعنی آموزش این ویژگی‌ها، ترویج این ویژگی‌ها و پرورش در زمینة این ویژگی‌ها. باید توجه داشت که در این مرحله نقش ترویج کمرنگ‌تر می‌باشد و ترویج باید بیشتر در بین خانواده‌ها و یا مدارس (به عنوان مثال از طریق صدا و سیما) صورت گیرد. تا به ویژه خانواده‌ها با این الگو به پرورش و تربیت فرزندانشان بپردازند. کارآفرینان نیاز به مهارت‌های بسیاری دارند از جمله: مهارت‌های مدیریتی, آشنایی با اصول اقتصاد و صادرات و واردات, مالیات، بیمه, بازاریابی, آشنایی با اصول تاسیس یک شرکت و مقررات حقوقی مرتبط با آن و ….
برای رسیدن به این هدف می‌توان از همان سه راهکار استفاده کرد. یعنی آموزش این مهارت‌ها, ترویج این مهارت‌ها و پژوهش در زمینة این مهارت‌ها. لازم به ذکر است که نقش آموزش در این زمینه بسیار مهم و اساسی است و برعکس نقش ترویج در این زمینه کمرنگ می‌باشد. باید در نظر داشت که در هر سه این اهداف، پژوهش در خدمت آموزش و ترویج می‌باشد.(سایت کاراد)
به نظرمی رسد باتوجه به مطالب بیان شده ،دانشگاه ها می توانند درباره کارآفرینی وتوسعه آن نقش عمدهای داشته باشند:
– سالانه حدود افراد بسیاری از دانشگاههای کشور فارغ‌التحصیل می شوند و تنها تعداد اندکی از فارغ‌التحصیلان می توانند از طریق دولت استخدام شوند آن هم با توجه به مراحل وضوابط بسیار پیچیده ای که در امر استخدام دولتی حاکم است. البته سختی کسب و کار دولتی نه به این خاطر است که این کار بر بخش خصوصی ترجیح دارد، بلکه به این خاطر نوع تربیتی است که جویندگان کار در دانشگاه با آن مواجه بوده اند. بنابراین لازم است دانشجویان بدانند که شخصاً یک فعالیت اقتصادی را چگونه راه اندازی کنند.
  ـ دادن دانش ومهارت کارآفرینی در دانشگاه ها همزمان با تحصیل هم چون: آشنایی با شرکتهای تعاونی و انواع شرکتها، بورس اوراق بهادار، اصول حسابداری و امور مالی، قوانین حمایت از مالکیت معنوی، آیین نگارش و مکاتبات اداری، بازاریابی، مدیریت یک موسسه یا شرکت، روش تدوین طرح کسب و کار و …می تواند فرد را برای زندگی بهتر آماده سازد.
– صرف نظر از این که قدرت کارآفرینی، وراثتی یا اکتسابی باشد ،محیط دانشگاه می تواند در شکوفایی ویاکسب آن موثر باشد.
– دانشگاه ها می توانند باشیوه آموزش روش صحیح مقابله با مشکلات در زندگی وهم چنین پرورش خلاقیت، افزایش خودباوری و اعتماد به نفس وسایر ملزومات سلامت روانی فرد او رابرای کارآفرینی آماده سازند.
در آخر میتوان به موارد پیشنهادی مطرح شده ذیل در جهت ایجاد کارآفرینی و نقش دولت و دانشگاهها اشاره نمود.
۱-اختصاص چندین واحد از واحدهای درسی کارشناسی به مسائل مرتبط با کارآفرینی در همان رشته تحصیلی،  تناسب محتوای برنامه های آموزشی با پیشرفتهای علمی و تکنولوژی و تدوین سرفصل دروس دانشگاهی متناسب با نیاز بازار کارو آشنایی  با مراکزشغلی و کاری مرتبط با آن رشته جهت ایجاد نبوغ و خلاقیت در دانشجو برای حرکت به سمت کارآفرینی.
۲- راه کارهایی جهت شناسایی دانشجویان نخبه با پتانسیل کارآفرینی در دانشگاه ها و معرفی ایشان به نهاد حمایتی جهت پشتیبانی دانشجوی فارغ التحصیل در جهت ایجاد یک شغل جدید و کارآفرین متناسب با رشته خود و یا پتانسیل فکری و کاری ایشان.
۳- توجه وزارت علوم و دولت به دانشگاه ها جهت تعریف معاونت ویژه در دانشگاه ها با نام معاونت کارآفرینی و اشتغال و اختصاص بودجه ویژه به این معاونت جهت حمایت از دانشجویان نخبه و کارآفرین و راه اندازی و توسعه مراکز کارآفرینی در دانشگاه ها.
۴- برخورداری از معافیت مالیاتی فارغ التحصیلان کارآفرین حداقل به مدت ۵ سال جهت رونق شغل ایجاد شده و حمایت از ایشان.
۵- اختصاص دادن وام های قرض الحسنه به شغلهای جدید و کارآفرینی های ایجاد شده به فارغ التحصیلان و جوانان نخبه جهت رونق شغلی ایشان.
۶- تقویت همکاریهای دانشگاه و صنعت و محیطهای صنعتی و تسهیل روابط علمی و صنعتی جهت معرفی و آموزش مهارتهای کاری توسط واحدهای صنعتی و آشنایی بیشتر جوانان مستعد با شرایط کار در جامعه جهت از بین بردن ترس از عدم موفقیت در جوان نخبه و مهیاسازی ایشان برای ورود به بازار کار و کارآفرینی جدید.
۷- ایجاد امنیت لازم برای سرمایه گذاران و الزام در بکارگیری نیروهای جوان و نخبه مستعد.
۸- آموزش اساتید دانشگاهی جهت آشنایی  هرچه بیشتر با مسائل کارآفرینی جهت انتقال آن به دانشجویان و جوانان نخبه و مستعد کارآفرینی.
۹- آموزش جوانان مستعد کارآفرینی در دانشگاه ها و……با چگونگی تاسیس موسسات و شرکتها و قوانین و مقررات مربوطه و راهنمایی و سوق ایشان به سمت کارآفرینی.
۱۰- توجه ویژه به مراکز تحقیقاتی, آزمایشگاهی و پژوهشکده ها در تمامی استانها به ویژه استانهای محروم و نیمه برخوردار.
۱۱- توجه ویژه وزارتخانه ها و دولت به امر پژوهش و حمایتهای مالی از طرحهای دانشگاهی مشروط بر بکارگیری دانشجویان مستعد و نخبه به عنوان دستیار طرح های علمی و پژوهشی در دوره تحصیل جهت آشنایی و ورود ایشان به امور پژوهشی و تحقیقاتی و آماده شدن جهت رویارویی با مسائل شغلی، کاری، علمی و تحقیقاتی و پرورش ذهنی ایشان جهت ورود به مسائل کارآفرینی به ویژه طرحهای کارآفرین و به طور کلی هدایت پروژهای درسی در راستای اشتغال و کارآفرینی.
۱۲- توجه ویژه دولت به دانشگاه ها و دادن اختیارات به مدیران دانشگاهی جهت حمایت کامل از ایده های کارآفرین دانشگاهی و حمایت از هسته های مختلف دانشجویی همانند گروه های رباتیک, هسته های بتن, سازه های ماکارونی و…….و تسهیل در ارتباط این گروه ها با پارک های علمی و فناوری.
۱۳- الزام در فارغ التحصیل دانشجویان به شرط گذراندن حداقل یکی از دوره های آموزشی و مهارتی مرتبط با رشته تحصیلی.
۱۴- انتخاب مدیران دانشگاهی و غیر دانشگاهی بر اساس قدرت مدیریتی و کارآفرینانه و برنامه های منظم و منسجم کاری و نوآوری نه بر اساس مسائل سیاسی.
۱۵- توسعه نشریات مرتبط با کارآفرینی و معرفی شغلهای جدید ایجاد شده در اقصی نقاط کشور جهت توسعه شغلهای جدید ایجاد شده موفق در کل کشورو آشنایی دانشجویان و جوانان مستعد با شیوه های کارآفرینی و نوع شغلهای ایجاد شده در کل کشور.
۱۶- فرهنگ سازی در جامعه جهت معرفی و ایجاد شرایط مناسب برای ترویج فرهنگ کار در جامعه و تغییر نگرش فردی و خانواده در هدایت جوانان به بازارهای کار بجای انتظار بیهوده برای استخدامی در ادارات به عنوان کارمند پشت میز نشین.
۱۷-ایجاد روحیه ریسک پذیری در جوانان و خانواده برای تغییر سرنوشت و برنامه ریزی موثر برای آینده.
۱۸- ایجاد روحیه و انگیزه برای پیشرفت که خود می تواند نرخ سرمایه گذاری و ریسک پذیری را بالا برده و زمینه برای ایجاد کسب و کار جدید را فراهم می کند.
۱۹- تقویت استقلال و ایجاد اعتماد به نفس راهی برای افزایش کارآفرینی با فعال کردن مراکز مشاوره تحصیلی و شغلی در دانشگاه ها.
۲۰- ایجاد انگیزه و پرورش ویژگی های کارآفرینانه از طریق برنامه های آموزشی و پژوهشی نوآور و خلاق جهت بالا بردن قدرت تحمیل و دادن اعتماد به نفس و فرصت شناسی و ….
۲۱- ارتقای فرهنگ کارآفرینی با تحریک و پرورش انگیزه ها, آموزش مهارت ها,  تقویت فرهنگ درک، کشف و فرصت، فرهنگ مشارکت، فرهنگ خلاقیت، فرهنگ استقلال طلبی و قبول مسئولیت و دادن فرهنگ مخاطره پذیری.
۲۲- تدوین برنامه های  آموزشی بر اساس نیاز های منطقه ای در دانشگاه ها و ادارات سطح استانها و مناطق مختلف.
۲۳- تسهیل در فرایندهای اخذ مجوزهای کاری به عنوان راهکار تشویق و انگیزه برای کارآفرینان در ابتدای کار.
۲۴- تغییر روشهای سنتی تدریس به روشهای خلاقیت محور.
۲۵- برگزاری کارگاه های آموزش خلاقیت و ایده یابی برای راه اندازی کسب و کار در دانشگاه ها و مدارس.
۲۶- بکارگیری و استفاده از کارآفرینان موفق جهت تدریس برخی مهارتهای کارآفرینی.
۲۷- استفاده و بهره­گیری از کشاورزان موفق جهت آموزش اصول مرتبط با کشاورزی و ….استفاده از تجربه کاری آنها.
۲۸- بها دادن و ایجاد انجمنهای دانشجویی در راستای توسعه کارآفرینی با نام انجمنهای دانشجویی کارآفرین و اختصاص ردیف بودجه به آن جهت شکوفایی خلاقیت دانشجویی.
۲۹- برگزاری سمینارها و همایشهای تخصصی با موضوع کار و کارآفرینی در دانشگاه ها و نیز سطح ادارات.
۳۰- آشنا نمودن دانشجویان با قوانین خصوصی سازی، روشهای حسابداری و شرکتها و بنگاه های اقتصادی
۳۱- گنجاندن دروس کارآفرینی از دوره دبیرستان و فعال کردن طرحهای اثرگذار جهت آشنایی دانش آموزان با محیطهای کاری (مشابه طرح کاد، هر چند طرحی مناسب بود  اما نظارت کافی و مدیریت مناسبی در آن وجود نداشت).
۳۲- لینک دانشگاه های دولتی با مراکز آموزش فنی و حرفه ای و علمی کاربردی. می­توان بخشی از واحدهای درسی دانشجو را به صورت اختیاری و یا الزامی در این مراکز تعریف نمود.
۳۳- گذراندن دوره های آموزش کسب و کار از طریق آموزش الکترونیکی و درآمدزایی و روشهای درآمدزایی از طریق تکنولوژیهای نوین.
۳۴- شناسایی فرصتهای شغلی و کارآفرینی در مشاغل نوین و ومعرفی آنها به دانش آموزانو دانشجویان.
۳۵- احیای صنعت گردشگری در استانها بر اساس توانمندیها و قابلیتها و پتانسیل جذب گردشگری و آشنایی جوانان با مشاغل مرتبط با گردشگری.
۳۶- اجبار و الزام بانکها به تخصیص بخشی از منابع مالی به ایجاد مشاغل کاری جدید و کمک به کارآفرینی.
۳۷- توجه و اهمیت دادن به تجاری سازی دانش و تکنولوژی و حذف موانع روبروی آن.
۳۸- کمک دولت و وزارتخانه ها به ایجاد فروشگاه ها و نمایشگاه ها و بازارهای محصولات فناوری مرتبط با دانشگاه جهت فروش و مدیریت  محصولات مختلف اعم از آموزشی، پژوهشی و فناوری و نیز فروشگاه های بزرگ لوازم خانگی و محصولات غذایی با سرمایه گذاری دولتی و خرید سهام توسط جوانان جویای کار و کارآفرینی ایشان و به طور کلی فراهم کردن فضای کسب و کار و تجربه اندوزی در دوره کارشناسی.
بدیهی است اگر تمامی راهکارها را به طور همزمان  و به شیوه ی مناسب اجرا نمود و مدیریت لازم صورت پذیرد می توان این معضل اجتماعی را به حداقل کاهش داد.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
کد مطلب: ۱۰۶۲۸۴  |  تاريخ: ۱۳۹۵/۲/۳۰  |  ساعت: ۱۰ : ۲۴

شناسه خبر : 20279

این خبر رو هم ببینید

بالا بودن مصرف نمک در کردستان و شیوع سرطان معده

سرویس کردستان- چندی پیش معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان اعلام کرد که سرطان …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج × 5 =