خانه / اقتصادی / در نشست تخصصی  با موضوع چالش ها و فرصت های مناطق آزاد مطرح شد: مناطق آزاد در کردستان رونق چشمگیر صادرات را با خود به همراه خواهد آورد

در نشست تخصصی  با موضوع چالش ها و فرصت های مناطق آزاد مطرح شد: مناطق آزاد در کردستان رونق چشمگیر صادرات را با خود به همراه خواهد آورد

مناطق آزاد در استان کردستان و حتی در کشور از منظر صاحب نظران بسیاری بررسی و مورد نقد قرار گرفته است. در این میان برخی از صاحبنظران موافق این طرح برای استان کردستان و منتقد آن برای کل کشور هستند. در حالی که عده ای دیگر با نگاهی کلی بر لایحه مناطق آزاد نقد وارد می نمایند. با توجه به وضعیت استان کردستان از منظر موقعیت جغرافیایی و اقتصادی لازم است موضوع منطقه آزاد در استان کردستان به صورت کارشناسانه مورد بحث و بررسی قرار گیرد

کردپرس- سرویس کردستان؛ مناطق آزاد در استان کردستان و حتی در کشور از منظر صاحب نظران بسیاری بررسی و مورد نقد قرار گرفته است. در این میان برخی از صاحبنظران موافق این طرح برای استان کردستان و منتقد آن برای کل کشور هستند. در حالی که عده ای دیگر با نگاهی کلی بر لایحه مناطق آزاد نقد وارد می نمایند. با توجه به وضعیت استان کردستان از منظر موقعیت جغرافیایی و اقتصادی لازم است موضوع منطقه آزاد در استان کردستان به صورت کارشناسانه مورد بحث و بررسی قرار گیرد. برهمین اساس خبرگزاری کردپرس با برگزاری نشست تخصصی به این مهم با نگاهی موشکافانه با حضور آقایان دکتر حامد قادر زاده (عضو هیئت علمی دانشگاه کردستان)، دکتر علی فقه مجیدی (مدیرگروه اقتصاد دانشگاه کردستان)، سیدکمال حسینی (رئیس اتاق بازرگانی سنندج) و دکتر نریمان عبدی (عضو مرکز مطالعات راهبردی) می پردازد. شرح این نشست به شرح زیر است.
نریمان عبدی: ضمن خیر مقدم خدمت آقای دکتر حامد قادر زاده عضو هیات علمی دانشگاه کردستان، دکتر علی فقیه مجیدی مدیر گروه اقتصاد دانشگاه کردستان و جناب آقای سید کمال حسینی رئیس اتاق بازرگانی شهر سنندج؛ و تبریک ایام الله دهه ی فجر و با آرزوی ایجاد انقلاب صنعتی و تجاری در جامعه ما،  امید است بتوانیم از این انقلابی که صورت گرفته محافظت نماییم. بحث نشست تخصصی ما بحث مناطق آزاد تجاری بانه و مریوان است که دولت لایحه آن را به مجلس تحویل داده است. مقدمتاً قابل عرض است که در هفت منطقه آزاد کشور که در سال ۱۳۶۸ شروع به کار کرده اند. کیش، قشم، چابهار، ماکو، اروند، انزلی و ارس که شکل گرفته اند که با مشاهده ی این مناطق می توانیم محاسن و معایب و سایر مشکلاتی که در آن مناطق وجود داشته را مشاهده نماییم. این بحث ما به دلیل آگاه سازی و این که فرصتی است که بتوانیم بدون تهدید و یا حداقل تهدیدات ممکن، این فرصت را در اقتصاد استان کردستان ایجاد نماییم.
بحث اساسی که در اینجا مطرح است و همگی بر آن واقفیم این است که مناطق آزاد تجاری صنعتی برای مراودت اقتصادی به عنوان کاتالیزور، قوانین موجود را تسهیل می نماید و همچنین ورود و خروج کالا و خدمات را تسهیل می نماید. علاوه بر این نبایستی فقط بحث تجاری را در نظر گرفت. در منطقه آزاد صنعتی تجاری، این بحث صنعتی اهمیت زیادی دارد تا بتواند برای استان کردستان با توجه به اینکه پتانسیل اقتصادی استان کردستان، باعث جهش توسعه ی استان کردستان شود. فقط با این مقدمه من به شما خیر مقدم عرض کردم.
 
 
 
سید کمال حسینی: جهان به صورت روزانه به سوی اقتصاد آزاد و بازار آزاد در حال حرکت است. به نظر می رسد که ایران که اقتصاد آن، اقتصادی نفتی است و دولت نتوانسته  است به خوبی این موضوع را راهبری نماید. انسان های صاحب نظر توانستند بعد از مدت ها چانه زنی دولت و مجلس را به سوی سیاست های اصل ۴۴ سوق دهند. در این آشفتگی بازار مباحث توسعه اقتصادی، بنده معتقدم که مناطق آزاد صنعتی و تجاری به عنوان یکی از بندهایی سیاست اقتصاد مقاومتی (بند ۱۱ اقتصاد مقاومتی به این اشاره شده است) که لازم است که در مناطقی که این مزیت مهم را دارند، مناطق آزاد صنعتی تجاری، اقتصاد آن منطقه را پیش ببرند.
در جلسات اتاق ایران که بنده در آن شرکت داشته ام بارها از اعضا در این باب نظرخواهی می شد که به طور مثال که منطقه آزاد به نفع تولید است یا به ضرر تولید؟ و این چالش و فرصتی که موضوعات مرتبا مورد مباحثه قرار گیرد و ما در آنجا به عنوان اینکه خود نماینده استانی بودیم که خواستار مناطق آزاد بود و هم اینکه نظر شخصی خودم بود در موردش بحث می کردم. گروهی بر این باور بودند که منطقه آزاد به ضرر تولید است و ما در شرایطی که می خواهیم مملکتمان از این به بعد بر پایه و چرخ تولید بچرخد این بضرر اقتصاد کشور است. این در حالی است که دلایل مشخص و علمی مبنی بر این که واقعا می تواند به ریشه ی اقتصاد و فضای کسب و کار کمک کند وجود دارد.
۸۰ درصد از اقتصاد کشور در حال حاضر دولتی است. این مقدار سال به سال کمتر می گردد؛ اگر بخواهیم مقداری مجال برای فعالیت وجود داشته باشد و فضای کسب و کار فضای مناسبی شود، مناطق آزاد تجاری صنعتی می تواند به این مهم کمک کند.
در اینجا هدف از ایجاد مناطق آزاد چیست؟! در اینجا بنده چند نکته خدمتتان عرض می کنم. این حرکت موجب تسریع دهی در امور زیربنایی است. استان هایی که از نظر زیرساختی ضعیف اند وقتی برای آن ها امتیاز منطقه آزاد در نظر گرفته می شود، خود به خود موجب ایجاد زیرساخت را بهمراه خواهد داشت. متاسفانه حداقل در کشور ایران این گونه بوده است که با تعریف مناطق آزاد به آهستگی شاهد ایجاد زیرساخت در آن منطق بوده ایم. مناطق آزاد، عمران و آبادنی را در پی خود خواهد آورد، انتقال فناوری صورت خواهد گرفت، ایجاد اشتغال سالم و مولد خواهد نمود، بازار کار و کالا را تنظیم می نماید، برای توسعه صادرات و کالاهای صنایع تبدیلی و صنعتی حتمن نقش سکوی پرتاب را بازی می کند و یکی از عواملی است که می تواند در اقتصاد بسیار تاثیرگذار باشد، با توجه به این که در اقتصاد ایران نیاز به جذب سرمایه گذاران خارجی و داخلی وجود دارد، بنابراین مناطق آزاد این بسته تسهیلاتی را فراهم می آورد.
در زمینه صنعت توریسم نیز می تواند موجب رشد شود. با توجه به بخشودگی ها و تسهیلات مختلف (۱۵ سال معافیت از مالیات و تخفیفات گمرکی و …) که در این مناطق ارائه می گردد در نتیجه قیمت تمام شده کالا نزول پیدا می کند و در بازار رقابتی عراق قدرت رقابت و موفقیت پیدا می کند.
 
علی فقیه مجیدی؛ ضمن تشکر از دعوتتان؛ اهم مطالب کلی عنوان شد. در مورد مزیت های مناطق آزاد صحبت های زیادی وجود دارد. اما آنچه که در اینجا مطرح است این است که آیا مسائلی که در رد منطقه آزاد ارائه می شود دارای موضوعیت است یا خیر؟ واقعیت امر اینست که بسیاری از این دلایل دارای موضوعیت هستند. برای نمونه اینکه این مناطق به مبادی ورود کالا تبدیل می شود و موجب لطمه به اقتصاد تولیدی داخلی می شود. که این نیز به عملکردهای ضعیف مناطق آزاد در ایران بر می گردد.
در اینجا می خواهم این موضوع را مطرح نمایم که شرایط مناطق آزاد بانه و مریوان بسیار متفاوت تر از شرایط مناطق ازاد در داخل کشور است. برای نمونه میزان صادرات کالا از ۷ منطقه آزاد کشور از اندازه میزان صادرات کالا از مرزها بانه و مریوان  کمتر است. در واقع منطقه آزاد بانه و مریوان شرایط بسیار متفاوت تری با سایر مناطق کشور دارد. در واقع اگر منطقه آزاد بانه و مریوان شکل گیرد شاهد تراز مثبت تبادلات مرزی خواهیم بود. کوتاه سخن آن که کارکرد تجاری استان صادرات محور است تا واردات محور متاسفانه با وجود این مزیت مثبت تا با امروز نهاد متولی آن در استان شکل نگرفته است.
نکته دوم، تمایز دیگری که منطقه آزاد بانه و مریوان نسبت به سایر منطق خواهد داشت، بحث همجواری با کشور عراق می باشد. با توجه به وقوع جنگ های پیاپی در کشور عراق و ظهور پدیده داعش سیستم تولیدی  این کشور به شدت تحت تاثیر قرار گرفته است و رو به زوال است. در نتیجه این منطقه و حتی کشوری مانند سوریه می تواند از منطقه آزاد بانه و مریوان به عنوان جایگاهی برای دریافت کالای تولیدی ایرانی بهره گیرد.
با توجه به اینکه قوه مقننه تصویب مناطق آزاد را در یک سبد واحد قرار داده است، بدین معنی که تصویب نمایندگان باید به کلیت موضوع رای بدهند و با توجه به کلیت شکسته خورده مناطق آزاد در داخل کشور، در نتیجه مزیت بسیار عالی مناطق آزاد بانه و مریوان نسبت به سایر نقاط مطرح شده در لایحه نادیده قرار گرفته می شوند.
مطلب دیگری که می توان در اینجا عنوان نمود این است که متاسفانه در استان کردستان بخش پیشران یا صنایع پیشران وجود ندارد. در بخش صنایع هیچگونه صنایع سنگینی وجود ندارد، در بخش کشاورزی هیچگونه کشت و صنعت توانمندی فعالیت ندارد. در اینجا باید گفته شود خواسته یا ناخواسته بخش اصلی اقتصاد استان کردستان را تجارت بین الملل با کشور عراق تشکیل می دهد. این موضوع دارای سابقه ای تاریخی است به شیوه ای که حتی قبل از انقلاب نیز شواهد این تجارت در دست است، در نتیجه در استان کردستان لازم است تا بتوان انتظار داشت در پی تصویب مناطق آزاد زیرساخت ها و شرایط مورد نیاز تعالی اقتصادی کردستان فراهم گردد. فرض کنید در کویر لوت براساس یک مزیت نسبی بالفرض وجود یک معدن شرایطی برای استخراج از آن معدن مهیا می گردد، با گذر زمان شاهد انباشت جمعیت در آن منطقه و به تبع آن خدمات رسانی به آن خواهیم بود.
 
حامد قادر زاده؛ ایجاد مناطق آزاد تجاری صنعتی در بانه و مریوان قطعا مزایای قابل چشم گیری دارد. در این راستا دلایلی برای ایجاد مناطق آزاد در کردستان وجود دارد. این دلایل به سه دسته مزایای نسبی واقعی (درحال حاضر اغلب به صورت بالقوه باقی مانده است)، مزیت همجواری (بیش از ۲۰۰ کیلومتری  با مرز کشور عراق) و اشتراکات زبانی و مذهبی قابل تقسیم می باشد. با توجه به این شرایط ظرفیت بازرگانی نه در حال بلکه در گذشته نیز قابل استناد می باشد.
اما نکته مهم تری که در اینجا لازم است که در صورت تصویب منطقه آزاد بانه و مریوان، این منطقه جایگاه صدور کالا نه تنها به کشورهای عراق بلکه به بسیاری دیگر از کشورها را خواهد داشت. علاوه بر این شاهد رونق فزاینده ای در مناطق پسکرانه ای مناطق آزاد نظیر سقز، دیواندره، سنندج و کامیاران خواهیم بود.
وجود نیروی انسانی در رشته های مرتبط با موضوعات اقتصادی و بازرگانی در استان کردستان که غالبا به موضوع منطقه آزاد نیز گرایش و علاقه فراوانی نشان داده اند یکی دیگر از ظرفیت های موجود است.
در زمینه چالش ها نیز، به نظر می رسد اصلی ترین محدودیت موجود نبود توانمندی قابل اتکا در حوزه زیرساخت های ارتباط به ویژه خطوط ارتباطات ریلی، هوایی و جاده ای است. البته با توجه به جهشی که از نظر فکری در منطقه ایجاد شده است امید است این مهم نیز در آینده ای نزدیک مرتفع گردد.
از دیگر چالش های موجود نگرش سیاسی حاکم بر منطقه حداقل در اذهان افراد درونیست. چون یک تفاوت باور بین افراد مختلف در رابطه با توسعه وجود دارد. در این راستا تا زمانی شاهد رونق سرمایه گذاری ها در این استان خواهیم بود که این رویکرد با تعدیل همراه گردد. در این زمینه بنظرم رسانه ها نیز هیچ گاه مهمی برای این تعدیل سازی انجام نداده اند.
از دیگر چالش های موجود نبود مراکز جذب سرمایه گذاری در استان می باشد. در این استان ما طرح های اجرایی که توجیه اقتصادی مناسبی دارند را در دست نداریم تا از این طریق سرمایه گذاران را دعوت به سرمایه گذاری در طرح های مورد نظر نماییم.
تهدید بعدی مصوبات برنامه ششم توسعه است. محدودیت معافیت مالیاتی ۱۵ سال یکی از اصلی ترین چالش هایی است که نگاه بالا دستی رویکرد مثبتی به آن ندارند.
تهدید بعدی که می توان اشاره نمود همان عملکرد ضعیف مناطق آزاد در سایر نقاط کشور می باشد. این موضوع نیازمند تهیه طرح مناسبی از سوی دستگاه های اجرایی استان به ویژه استانداری و سازمان برنامه و بودجه با همکاری بخش خصوصی است.
تهدید بعدی که قابل ذکر است تبدیل شدن منطقه به منطقه ای با کارکرد صرفا تجاری می باشد. در حالی که یکی از اهداف مناطق آزاد تجاری صنعتی ایجاد جذب سرمایه گذاری ها و تکنولوژی ها در زمینه تولید می باشد.
 
 
نریمان عبدی؛ این تجربه مناطق آزاد را در کشورهای آسیایی و آمریکایی داشته ایم. همچنین در داخل کشور شاهد ایجاد مناطق آزاد از سال ۶۸ بوده ایم. سوال من اینجاست که آیا مناطق آزاد باعث توسعه استان های خود و یا حداقل بومیان خود شده اند یا خیر؟
آیا می توان این انتظار را داشته باشیم که کردستانم منحصرا درگاه ورود و خروج کالا به وسیله تاجران خارجی و یا غیر کردستان نشود که در عوض هزینه های سرسام آور هزینه های زندگی در این شهرها عاید مردم شود؟
 
سید کمال حسینی؛ با توجه به اینکه خود یکی از حامیان ایجاد مناطق ازاد می باشم علاقه مندم بیشتر به بحث مزیت های منطقه آزاد بپردازم.
در بسیاری از دیدارهای اتاق بازرگانی با تاجران و سرمایه گذاران کردستان عراق به کرات شاهد عنوان مطالبی بوده ایم که همه گواهی بر این موضوع دارد که ایجاد منطقه آزاد در مرز غربی کشور به ویژه در شهرستان های بانه و مریوان موجبات جذب حداکثری سرمایه گذاری های خارجی خواهد شد.
متاسفانه بسیاری از مناطقی که در حال حاضر تحت عنوان مناطق آزاد قلمداد می گردند بیشتر از آن که براساس مزیت ها و قابلیت ها ایجاد شده باشند براساس لابیگری ها و سهم خواهی های صاحب نفوذان بوده است. در اینجا این تردید باز نیز وجود که منطقه آزاد بانه و مریوان به تصویب نرسد، زیرا که این ۷ منطقه مطرح شده دارای قدرت نفوذ و لابیگری آنچنان در مجلس و دولت نیستند در نتیجه معتقدم باز نیز این لایحه با شکست مواجه خواهد شد.
بنظرم این پاک کردن صورت مسئله است. ما به احتمال اینکه مبادا مناطق آزاد مبادی ورودی کالا نشود نمی توانیم از تلاش به سوی ایجاد منطقه آزاد صرف نظر نماییم؛ بلکه در عوض با اعمال قوانین و نظارت صحیح از بروز این مسئله جلوگیری نماییم. در عوض منطقه آزاد را فرصتی مناسب برای حرکت به سوی ایجاد اتصال مثبت به بازارهای جهانی و دخول به اقتصاد رقابتی در سطح جهانی می بینم. مناطق آزاد بانه و مریوان احتمال موفقیت بسیار زیادی را دارا هستند و می تواند به عنوان تجربه ای مفید به حساب آیند.
اقتصاد این روزهای کشور دچار چالش های بسیار زیاد است یکی از این چالش ها سیاست درهای بسته ای است که لطمه زیادی را به اقتصاد کشور وارد نموده است. بنظرم منطقه آزاد با نگاه تعمیر و بهبود در حین حرکت می تواند مکانیزمی کارآمد تلقی گردد.
 
نریمان عبدی، همیشه معتقدم که مرگ یکبار و شیون یکبار، من معتقدم که اگر از روز اول سیاست های تولید کشور بر مبنای رقابت جهانی پایه ریزی می شد اینک محصولات داخلی با کیفیتی بسیار بهتر در بازارهای جهانی قابلیت رقابت داشتند.
 
علی فقیه مجیدی؛ در رابطه با این مهم که آیا سرریز مالی ناشی از درآمدهای منطقه آزاد بومیان را منفع می نماید یا خیر باید بگویم که وقتی یک باغ ساخته می شود بی شک در پی آن تعدادی علف هرز در این باغ شروع به رشد خواهند نمود. در اینجا آیا باید اصل مهم توسعه باغات را برای رشد تعدادی علف هرز انکار کرد؟ در مورد اثرات مثبت مناطق آزاد هیچ تردیدی وجود ندارد و این موضوع قابل ذکر است که این منافع به شهرستان های بانه و مریوان منحصر نمی گردد و بیشک همانگونه که آقای دکتر قادر زاده فرمودند شهرستان های پیرامونی نیز از این مهم بخاطر توسعه صنایع و زیر ساخت ها بهره مند خواهند گشت.
اینکه  منطقه آزاد کیش گواه از تجربه ای ناموفق در این عرصه دارد بیشتر به دلیل کارکردهای این منطقه می باشد که در ابتدا بدان توجه نشده بود. نقش توریستی کیش و قشم بر اثر ایجاد منطقه آزاد شکل گرفت. در حالی که پیش از آن نیروی کار موجود در آن در بازار گردشگری ادغام نگردیده بودند. این در حالی است که در استان کردستان شاهد حضور گسترده بومیان این استان در حوزه تجارت هستیم. در نتیجه در استان کردستان صرفا برای این مهم اقدام به نهادمندسازی می نماییم، یک نهاد متولی که بتواند نقش حمایتی و نظارتی بر وضعیت تجارت مرزی داشته باشد. در نتیجه مطمئنم این موضوع حقیقتا به نفع مردم این استان خواهد بود.
در بحث انتفاع بومیان استان کردستان از مزیت های منطقه آزاد نیز باید به این مسئله اشاره نمایم که اگر چه بانه به عنوان یک شهر بازرگانی به شهرت رسیده است با این وجود شاهدیم که شهرهای سقز نیز از امتیاز بازار تجاری بانه بشدت منفع گشته اند، در نتیجه ایجاد منطقه آزاد به شدت موجب بهبود وضعیت های اقتصادی در استان کردستان خواهد شد.
یکی دیگر از مسائلی که در اینجا مطرح است ایجاد منطقه آزاد موجب جذب سرمایه گذاری های خصوصی داخل استانی و حتی خارج استانی خواهد شد که در فرجام آن باعث ایجاد گردش مالی در بازار و بهبود شرایط جمعی خواهد شد. بیشک در این راستا بسیاری از سرمایه گذاران داخلی که جرات ریسک برای سرمایه گذاری را ندارند می توانند از تحریک منطقه آزاد، رغبت برای سرمایه گذاری در بخش صنعتی منطقه آزاد را پیدا نمایند.
با توجه ضرورت پیشتازی ایران در منطقه ضروری است ایران هرچه سریعتر وارد عمل شود و در این زمینه تلاش های حداکثری خود را برای تصرف بازارهای تجاری کشور عراق و حتی فراتر از آن بکار گیرد تا در نهایت این مزیت و فرصت به دست آمده بر باد نرود. در همین زمینه تشکیل چندین کمپین بر علیه خرید کالاهای ترکیه ای در کشور عراق گواه از تمایل مردم عراق برای خرید کالای ایرانی است.
از نظر من اینکه گفته می شود در مناطق آزاد بومیان کمترین نفع را می برند دلیل علمی ندارد. اگر این مهم صحیح است این سوال مطرح می گردد که با لغو مناطق آزاد، برای نمونه منطقه آزاد، مردم این مناطق دچار بحران های اقتصادی نمی شوند؟
 
حامد قادر زاده؛ براساس پیشینه تاریخی، علیرغم اینکه این مناطق امن ترین مناطق از نظر تداخلات خارجی به یکدیگر بوده اند. نیروهای کاری تحول بخش و توانمند زیادی که در واقع بومیان این منطقه هستند در خارج از استان مشغول فعالیت می باشند. به یقین برگشت و استفاده از این نیروها با توجه به رویکرد اقتصادی غالبی که در میان آن ها وجود دارد بی شک عامل تحول اقتصادی خواهند بود.
یکی دیگر از مزیت هایی که وجود دارد اشتراکات زبانی و مذهبی در دو سوی مرز می باشد که مانع ورود سایر تاجرین غیر بومی به بازار موجود خواهد شد.
ایجاد منطقه آزاد در بانه و مریوان موجبات کاهش هزینه های تمام شده کالا خواهد شد.  با توجه به این که هزینه کالای تمام شده در کردستان به حداقل ممکن در کشور خواهد رسید بیشک شاهد گسترش بخش وسیعی از صنایع کشور در کردستان خواهیم بود. برای نمونه هزینه کالایی که در شمال کشور تولید و با حمل به کشور عراق بسیار بالاتر از هزینه کالایی خواهد بود که در مناطق غرب کشور ایجاد گردد. در واقع این عدم توسعه یافتگی کردستان در اینجا مزیتی مثبت را پیش روی توسعه کردستان قرار می دهد. با توجه به اینکه در کردستان شبکه هوایی آنچنان قابلی وجود ندارد که در انتقال کالا از بخش های مختلف کشور به منطقه اثر گزار باشد و از سوی دیگر از آنجا که شبکه ریلی کشور نیز نتوانسته است خود را به کردستان برساند در نتیجه در اینجا می توان از این در عدم درسترس بودن به سود توسعه کردستان بهره گرفت.
در همین راستا با توسعه کردستان شاهد توسعه مناسبت و وحدت های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی و به طور کلی پایداری سیستمی در کشور خواهد شد.
یکی از بخت های خوبی که با جغرافیای کردستان همراه بوده است این موضوع است که در محدوده کردستان هیچ مرز آبی وجود ندارد تا بتواند در بازار رقابتی عرصه را بر محصولات تولیدی کردستان تنگ نماید. در نهایت باید قبول نمود که کردستان می تواند نقش نقطه تولید و توزیع کالا به تمامی نقاط پیامونی خود قلمداد گردد.
وجود ماشین های سبک باری بسیار زیاد در سطح منطقه یکی دیگر از مزیت هایی است که در صورت تصویب منطقه آزاد می توان انتظار بکارگیری مفید آن ها در زمینه توسعه حمل و نقل باشیم. در همین راستا اگر همزمان با تصویب منطقه آزاد بانه و مریوان شاهد نزدیک شدن راه آهن کردستان به مرزهای شهر سنندج باشیم بیشک با این محتوا مناطق آزاد در کردستان بسیار مثمر ثمر خواهند بود.
در اینجا لازم است پا را اندکی فراتر نهاد. واقعیت امر این است که بسیاری از کشورهای پیرامون دارای اقتصادی مصرف کننده هستند. بی شک منطقه آزاد بانه و مریوان می تواند موتور محرکه ای برای صدورکالای ایران به این کشورها قلمداد گردد.
 
تهیه و تنظیم: امیر شریفی
 
 
کد مطلب: ۱۲۴۴۲۵  |  تاريخ: ۱۳۹۵/۱۲/۲  |  ساعت: ۴ : ۱۸

شناسه خبر : 901

این خبر رو هم ببینید

کشف بیش از ۸۰۰ هزار قطعه جوجه یک‌روزه قاچاق در کردستان

دبیر کمیسیون مبارزه با قاچاق کالا و ارز کردستان گفت: از ابتدای امسال تاکنون ۸۰۰ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

3 × 2 =