خانه / اجتماعی / مصاحبه کردپرس با دکتر مصطفی اصلان رئیس جدید انستیتوی کردی دانشگاه ماردین

مصاحبه کردپرس با دکتر مصطفی اصلان رئیس جدید انستیتوی کردی دانشگاه ماردین

در حال حاضر در دانشگاه آرتوکلوی ماردین، دانشگاه وان، دانشگاه بینگول، دانشگاه موش و دانشگاه دیاربکر( دانشگاه دجله)، انستیتوی زبان و ادبیات کُردی تاسیس شده است و در حال آموزش و تحقیق بر روی فرهنگ و زبان و ادبیات کُردی

کردپرس- جناب اصلان قبل از هر چیز تمایل داریم شما خودتان را به خوانندگان و مخاطبان ما معرفی کنید.
مصطفی اصلان: من مصطفی اصلان هستم متولد شهر ماردین، در سال ۱۹۸۶ لیسانس و در سال ۱۹۸۹ دوره فوق لیسانس را در رشته آنتروپولوژی( مردم شناسی) در دانشگاه آنکارا به اتمام رساندم و در سال ۱۹۹۸ هم از دانشگاه آیکس-مارسی واقع در شهر مارسی در فرانسه مدرک دکترا را دریافت کردم. رساله دکترا بنده هم در مورد “نقش پزشکی عمومی شیخ های کُرد نقشبندی” بود.
 
سپس در سال ۲۰۰۹در گروه جامعه شناسی دانشگاه سیرت بعنوان استاد دانشگاه مشغول به کار شدم. بعد از ۴ سال، در سال ۲۰۱۳ به بخش زبان و ادبیات کُردی در دانشگاه آرتوکلوی ماردین رفتم.
 
من به طور کلی در مورد روابط اجتماعی کُردها و بویژه فرهنگ عمومی کُردها تحقیق میکنم. جدای از این هم تحقیقاتی در مورد وضعیت کارگران فصلی در کردستان ترکیه انجام داده ام که در باغ های میوه و سبزیجات مشغول به کار هستند. و همچنین در دانشگاه ماردین ادبیات عمومی کُردی و جامعه شناسی پزشکی را تدریس میکنم. و همچنین چندین ماه است که بعنوان رئیس انستیتوی کُردی دانشگاه ماردین انتخاب شده ام.
 
کردپرس- بعد از تاسیس جمهوری ترکیه زبان کُردی( کرمانجی و زازاکی) با محدودیت کامل روبه رو شدند و حتی صحبت کردن به این زبان هم ممنوع شد. ولی حالا میبینیم که در چندین دانشگاه ترکیه زبان و ادبیات کُردی در مقاطع لیسانس، فوق لیسانس و دکترا تدریس میشود، چه شد که این وضعیت تغییر کرد؟
 
مصطفی اصلان: به نظر من دلیل اساسی این بود که حاکمان به این نتیجه رسیدند که ضدیت با زبان و فرهنگ مردم کُرد برای هیچ کس سودی نخواهد داشت. البته گفتنی است که در این میان برخی از مسئولین حکومتی با تعدادی از سیاستمداران کُرد گفتگوهایی را شروع کرده بودند. هم تغییر ذهنیت حاکمان و هم این گفتگوها دست به دست هم دادند تا اینکه به صورت رسمی در این زمینه قدم هایی برداشته شوند. همانند افتتاح کانال تلویزیونی ۲۴ ساعته تی آر تی کُردی، دستور آموزش زبان کُردی در دبیرستان ها و تاسیس انستیتوهای آکادمیک برای آموزش و تحقیق در مورد زبان و فرهنگ کُردی. در ابتدا در سال ۲۰۰۹ دانشگاه ماردین و پس آن هم دانشگاه های بینگول، موش، دانشگاه وان و دیگر دانشگاه ها اقدام به تاسیس انستیتو کردند.
 
کردپرس- در حال حاضر رشته زبان و ادبیات کُردی در کدام دانشگاه ها تاسیس شده است و آیا زبان کُردی فقط در رشته زبان و ادبیات کُردی خلاصه خواهد شد و یا رشته های دیگری نیز تاسیس خواهند شد؟
 
مصطفی اصلان: در حال حاضر در دانشگاه آرتوکلوی ماردین، دانشگاه وان، دانشگاه بینگول، دانشگاه موش و دانشگاه دیاربکر( دانشگاه دجله)، انستیتوی زبان و ادبیات کُردی تاسیس شده است و در حال آموزش و تحقیق بر روی فرهنگ و زبان و ادبیات کُردی هستند که آموزش در مقطع کارشناسی ارشد میباشد. در دانشگاه سرت هم به تازگی انستیتو افتتاح شده است ولی هنوز شروع به کار نکرده است.  تنها در دانشگاه آرتوکلوی ماردین مقطع لیسانس زبان و ادبیات کُردی وجود دارد که امسال اولین دانشجویان این رشته فارغ التحصیل شدند و بر اساس قانون دولت موظف بود که فارغ التحصیلان لیسانس و کارشناسی ارشد( آموزش محور) این انستیتوها را بعنوان معلم دوره متوسطه برای آموزش زبان کُردی( کرمانجی و زازاکی) به کار بگیرد که متاسفانه تا به حال در این زمینه گام اساسی برداشت نشده است. هرچقدر هم که در حال حاضر در مقطع متوسطه زبان و ادبیات کُردی به صورت درس اختیاری تدریس میشود ولی تا به امروز فقط ۲۵ معلم(۱۸ نفر در سال ۲۰۱۴ و ۷۷ نفر در سال ۲۰۱۵) در این زمینه استخدام شده اند. شواهد نشان میدهند که آموزش و تحقیق در مورد زبان کُردی در ترکیه فعلا در همین سطح ادامه داشته باشد.
 
کردپرس- برگردیم به دانشگاه آرتوکلوی ماردین که از همه دانشگاه ها در این زمینه شناخته شده تر است، شما چه درس هایی را تدریس میکنید؟
 
مصطفی اصلان: همانطور که قبلا اشاره کردم در دانشگاه ما زبان و ادبیات کُردی هم در مقطع لیسانس و هم در مقطع فوق لیسانس تدریس میشود. در مقطع فوق لیسانس دو برنامه داریم.
 
۱- برنامه فوق لیسانس بدون تز( آموزش محور): این دوره در طی یک سال و نیم ( سه ترم) به پایان میرسد. در دوترم اول دانشجویان درس هایی در مورد زبان، ادبیات و فرهنگ کردی پاس کردند که به طور کلی  شامل موضوعاتی همچون گرامر کُردی( کرمانجی و زازاکی)، ادبیات کلاسیک، ادبیات مدرن و ادبیات عمومی کُردی می شدند. در ترم سوم دانشجو به سرپرستی یکی از اساتید پایان نامه ای را بعنوان تکلیف آماده میکند و به استاد تحویل میدهد که تا به امروز نزدیک به ۱۰۰۰نفر در این بخش فارغ التحصیل شده اند.
 
۲- برنامه فوق لیسانس همراه با تز: دانشجویان این بخش بعد از آموزش دو ترم پایان نامه خود را به سرپرستی یکی از اساتید مینویسد و در برابر هیئت آکادمیک که متشکل از سه استاد است، از این تز خود دفاع میکند و بعد از تایید هیئت داوران دانشجو فارغ التحصیل میشود. دانشجویان در مورد موضوعات مختلفی همچون زبان، ادبیات، فرهنگ عمومی کُردی تحقیق میکنند و پایان نامه هایی را تهیه و تنظیم میکنند. تا به امسال در این بخش نزدیک به ۲۰۰ دانشجو فارغ التحصیل شده اند و بیش از ۱۰۰ نفر هم در حال انجام تحقیقات و پایان نامه های خود هستند.
 
کردپرس- شرایط پذیرش دانشجو در دانشگاه شما به چه صورت است و دانشجویانی که شهروند ترکیه نباشند در چه مقطعی میتوانند برای خواندن و زبان و ادبیات کُردی به دانشگاه آرتوکلو بیایند و شرایط اقامت و هزینه های تحصیل به صورت است؟
 
 مصطفی اصلان: بله ما غیر از شهروندان ترکیه از کشورهای دیگر هم دانشجو قبول میکنیم. ما هر سال ۲۰ تا ۲۵ درصد از ظرفیت کارشناسی ارشد همراه با تز را به دانشجویان خارجی اختصاص میدهیم. ما هر سال در هشتمین ماه میلادی( آگوست) در سایت انستیتوی دانشگاه شرایط پذیرش را اعلام میکنیم و بعد از مراجعه دانشجویان آزمون کتبی از آنها گرفته میشود و براساس ظرفیت آنها را پذیرش میکنیم. هزینه تحصیل زیاد نیست( برای هر ترم ۲۵۴ لیر ترکیه). بعد از پذیرش دانشجو کارت دانشجویی خود را به اداره اتباع خارجی میبرد و اجازه اقامت میگیرد. کار بسیار راحتی است.
 
کردپرس- کردی در بین خانواده زبان های ایرانی جای دارد و امسال در دانشگاه کردستان در شهر سنندج رشته زبان و ادبیات کُردی تدریس خواهد شد و در مقطع لیسانس ۴۰ نفر دانشجو پذیرش میشوند و جدای از این هم استاندار استان کردستان هم اعلام کرده است که برای آموزش در مدارس هم کتاب کُردی آماده میشود، شما این موضوع را چگونه ارزیابی میکنید؟
 
مصطفی اصلان: بدون شک این قدم بسیار مهم و اساسی است. چیزی که برای ما مهم است پیشرفت زبان و ادبیات کُردی است. چرا که در همه دوره ها و بویژه در این دوره یک زبان فقط از طریق آموزش میتواند پیشرفت کند و شناخته شود. دیگر برای اینکه یک زبان رو پای خودش بایستد و غنی بماند، ادبیات شفاهی و کاربرد روزمره آن کافی نیست. بدون شک لازم است به زبان آموزشی و نوشتاری تبدیل شود. به همین دلایل اگر این تصمیماتی که گرفته شده است اجرایی شوند، آینده ای روشن را در مورد زبان و ادبیات کُردی مژده میدهد.
 
 کردپرس- وقتی ۱۲ سال پیش هم چارت رشته زبان و ادبیات کردی در دانشگاه کردستان تنظیم شد، واحد های درسی به لهجه کرمانجی کم دیده میشدند. بر اساس آمار و به عقیده بسیاری از کارشناسان لهجه کرمانجی لهجه اکثریت کُردهاست، بر اساس گفته های غیر رسمی امسال هم بیشتر واحدها به کُردی سورانی است، ارزیابی شما از این موضوع چیست و دانشگاه شما در این زمینه چه همکاری هایی میتواند با دانشگاه کردستان داشته باشد؟
 
مصطفی اصلان: واقعیت این است که من در مورد این موضوع از جزئیات آگاه نیستم ولی اگر چنین باشد، به نظر من این تحت تاثیر نزدیکی جغرافیایی استان کردستان در ایران به حکومت اقلیم کردستان است. و این موضوع هم باعث میشود که در افکار عمومی کُردها و دیگران چنین تداعی شود که لهجه سورانی لهجه رسمی همه کُردهاست.
 
اگر چنانکه برنامه ریزی شده است، رشته زبان و ادبیات کُردی در دانشگاه کردستان شروع به کار کند، دانشگاه ما که در این زمینه صاحب تجربه چندین ساله و کادر آموزشی متخصص است، میتواند کمک های زیادی به دانشگاه کردستان بکند. برای مثال ما میتوانیم دانشجوهای دانشگاه کردستان را برای یک ترم یا دو ترم در دانشگاه آرتوکلوی ماردین پذیرش کنیم و به آنها الفبای لاتین و لهجه کرمانجی را آموزش بدهیم. و مهمتر اینکه بین دانشجوهای ما و دانشجوهای شما ارتباط زبانی و ادبی بسیار خوبی برقرار خواهد شد و این باعث خواهد شد که آن ذهنیت اشتباه در مورد لهجه های کُردی از بین برود.
 
شایان ذکر است که این اظهارات من به هیچ وجه در تقابل با لهجه سورانی نیست و بدون شک امروزه این لهجه کُردی پیشرفت های زیادی را به خود دیده است و آثار بسیار ارزشمندی به این لهجه کُردی نوشته شده اند. خداوند بزرگ را شاکریم که امروز به یمن وجود این لهجه از زبان کُردی، ما دارای گنجینه ارزشمندی از آثار فاخر کُردی هستیم.
 
اکثریت کُردها به لهجه کرمانجی صحبت میکنند، اولین روزنامه کُردی به نام “کردستان” به لهجه کرمانجی منتشر می شده است. ماندگاری یا از بین رفتن زبان به تعداد کسانی که به آن زبان صحبت میکنند بستگی داردف بعنوان مثال در حال حاضر به دلیل اینکه تعداد کسانی که به لهجه زازاکی حرف میزنند بسیار کم شده است، خطر از بین رفتن این لهجه را تهدید میکند.ولی کرمانجی چنین نیست، به بیراهه نرفته ایم اگر بگوییم در آینده ای بسیار نزدیک زبان کُردی در چهارچوب لهجه کرمانجی بر روی پای خود خواهد ایستاد.
 
کردپرس- در ایران فکر غالبی ک وجود دارد این است که همه از جمله خود کُردها فکر میکنند که لهجه کرمانجی ضعیف است، ادبیات و آثاری به این لهجه وجود ندارد، شما این موضوع را تایید میکنید؟
 
مصطفی اصلان: نه این موضوع به هیچ وجه صحت ندارد. ولی اگر چنین ذهنیتی هم شکل گرفته باشد، باید به آنها حق داد. چرا که تا زمان های نه چندان دور در ترکیه که اکثریت کرمانج ها در آنجا زندگی میکنند، آموزش، صحبت کردن و حتی موسیقی کُردی ممنوع بود. همانطور که پیشتر هم اشاره کردم، اولین روزنامه کُردی به لهجه کرمانجی چاپ شد. مرحوم جلادت علی بدرخان مجله “هاوار” را به به این لهجه چاپ میکرد و شاعر پر آوازه کُرد، ماموستا جگرخون اشعارش را برای اولین بار در این مجله به چاپ رساند. ولی با وجود این همه لهجه کرمانجی تا سال های ۱۹۸۰ به زبان ادبی و بویژه زبان رمان نویسی تبدیل نشده بود و دلیل این امر هم ممنوع بودن و محدودیات های بر سر راه زبان کُردی بود. زمانی که این ممنوعیت و محدودیات ها کم کم کم برداشته شدند، آثار بسیار زیادی به صورت مداوم به کردی کرمانجی خلق شدند. امروز در کردستان ترکیه یک پیشرفت عظیمی صورت گرفته است. تعداد رمان های فاخر و چاپ شده از ۱۰۰ رمان گذشته است، به همان اندازه کتاب هایی در زمینه داستان های کوتاه و و شعر چاپ شده اند، بیش از ۲۰ تئاتر به زبان کردی وجود دارند و همچنین کتاب ها و مقالات بسیاری  در زمینه ادبیات انتقادی و دیگر موضوعات نوشته شده و میشوند.
 
کردپرس- آیا دانشگاه شما آمادگی این را دارد که مسئولین دانشگاه کردستان در سنندج را به صورت رسمی به دانشگاه ماردین دعوت کند تا بتوانند از نزدیک از تجربیات شما استفاده کنند و در این مورد بحث و بررسی هایی اصولی صورت بگیرد؟
 
مصطفی اصلان: بله، ما نه تنها در این زمینه آماده هستیم بلکه بسیار خوشحال خواهیم شد که در دانشگاه آرتوکلو میزبان آنها باشیم. در زمینه های آموزشی و آکادمیک ما حاضریم هر کاری از دستمان بر آید انجام دهیم و بسیار خوشحال خواهیم شد که بتوانیم به مسئولان دانشگاه کردستان در سنندج که مسئولیت تاریخی ای را برعهده گرفته اند، کمک بکنیم.
 
 
 
مصاحبه: مراد بروکی میلان
 
کد مطلب: ۹۱۱۵۲  |  تاريخ: ۱۳۹۴/۶/۲۹  |  ساعت: ۰ : ۳۳

شناسه خبر : 7309

این خبر رو هم ببینید

سقز، شهر هزار صحنه/ ابراهیم محمدحسینی*

نام سقز، زبانزد عام و خاص است؛ این شهرت به دلایل مختلفی است که صاحب …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پانزده − 4 =