خانه / سیاسی / کوبانی مرکز تحولات کنونی سوریه

کوبانی مرکز تحولات کنونی سوریه

کوبانی که در ادبیات رسمی سوریه به عین العرب نام برده می شود به همراه جزیره و عفرین سه خودگردانی کُردی در شمال سوریه را تشکیل می دهند

کوبانی مرکز تحولات کنونی سوریه
شاید بتوان گفت تحولات سوریه طی چند سال اخیر فرصتی به کُردها در این کشور داد که برای رسیدن به مطالبات و خواسته‌ های خود راهکارهایی در پیش بگیرند که مسیر و نوع آن جدای از احزاب و گروه های دیگر اپوزیسیون سوری بود که همه تلاش خود را برای سقوط دمشق به کار گرفتند. تلاشی که تاکنون بی نتیجه مانده و مسئله سوریه را به گره کوری در تحولات منطقه ای و جهانی تبدیل کرده که سخن گفتن از آینده و نتایج این بحران بسیار دشوار می باشد.
پس از اعلان خودگردانی های سه گانه کُردی در شمال سوریه، که توسط حزب اتحاد دموکراتیک (PYD) و دیگر جریانات نزدیک به پ.ک.ک تشکیل شد و واکنش های فراوانی در عرصه سیاسی کُردی در این کشور، منطقه و جهان به دنبال داشت، شاید بتوان گفت تمرکز حملات دولت اسلامی عراق و شام (داعش) به کوبانی که یکی از سه کانتون خودگردان کُردی در سوریه می باشد و تلاش برای اشغال این شهر بار دیگر توجه منطقه ای و جهانی را به کُردها در سوریه جلب کرد و پر بی راهه نیست اگر بگوییم مقاومت مدافعین کوبانی که برای بسیاری طرف ها از جمله کشور همسایه یعنی ترکیه غیرقابل انتظار بود، بسیاری از معادلات را تغییر داد.
کوبانی که در ادبیات رسمی سوریه به عین العرب نام برده می شود به همراه جزیره و عفرین سه خودگردانی کُردی در شمال سوریه را تشکیل می دهند. منطقه عرب نشین تل ابیض (گرکی سپی) و استان رقه کوبانی را از جزیره و منطقه عرب نشین عزاز نیز کوبانی را از عفرین جدا کرده است، مناطقی که کانون استقرار نیروهای داعش می باشند و این گسست جغرافیایی شرایط ویژه ای به این خودگردانی های کُردی به ویژه کوبانی داده است. به طوری که در حملات کنونی از سه جهت مورد حمله و محاصره داعش قرار دارد و تنها مسیری که به دنیای خارج دارد خاک ترکیه می باشد که این وضعیت شرایط را برای مدافعین کُرد دشوارتر ساخت زیرا آنکارا علیرغم مصوبه پارلمان و صدور مجوز برای انجام عملیات نظامی توسط ارتش این کشور در خاک عراق و سوریه به منظور مقابله با داعش، اما در طول دو ماهی که هر لحظه اشغال کوبانی توسط داعش قوی تر می شد، ارتش ترکیه در مرز فقط نظاره گر بود و اتهاماتی هم به ترکیه درخصوص همکاری و حمایت از داعش زده می شد.
دلایل حملات داعش به کوبانی
رقه در سوریه از سوی داعش به عنوان مرکز “امارت اسلامی” معرفی شده است و این استان در همسایگی کوبانی قرار دارد. همانطور که اشاره شد کوبانی از سه جهت غرب، شرق و جنوب توسط داعش تحت محاصره کامل می باشد و به جز مرز ترکیه هیچ راه دیگری به دنیا خارج ندارد و می توان گفت کوبانی آسان ترین هدف برای داعش بود تا این گروه بتواند نه تنها قدرت خود در رقه را تثبیت کند و به همسایگی کشور ترکیه درآید بلکه زمینه را برای تضعیف و در نهایت نابودی تجریه خودگردانی های کُردی در شمال سوریه مهیا سازد. که نظاره گر بودن ترکیه در این مسئله و مدارک و مستنداتی که دلیل بر حمایت و پشتیبانی آنکارا از داعش در این قضیه بود و از زیان جو بایدن معاون رئیس جمهوری آمریکا هم شنیده شد خبر از همپیمانی آنکارا و داعش می داد برای پایان دادن به تجربه ی اداره کُردی در شمال سوریه که با گذشت زمان به امری واقع تبدیل شده‌ که‌ با ادامه شرایط در حال تثبیت خود است.
خودگردانی های سه گانه کُردی در سوریه و رقابت های حزبی در اقلیم کردستان
مسئله کُردها در سوریه به ویژه قدرت و نفوذ حزب اتحاد دموکراتیک (PYD) به عنوان جریان نزدیک به حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) در مناطق سه گانه کُردی در شمال سوریه و اعلام سیستم های خودگردانی در این مناطق توسط حزب اتحاد دموکراتیک به موضوعی برای رقابت های حزبی در اقلیم کردستان تبدیل شده است، به طوری که در طول سال های اخیر و پس از آغاز بحران سوریه و بهمن ماه‌ 1392 که سیستم های خودگردانی سه گانه کُردی در شمال این کشور توسط یاران و هواداران اوجالان اعلان شد این مسئله به بحثی روزانه در عرصه رقابت های سیاسی اقلیم و در دست بازیگران اصلی آن برای سنجش و اثبات میزان ملی گرایی خود و متهم کردن دیگری به خیانت در راستای منافع حزبی تبدیل شد. از همان آغاز، حزب دموکرات کردستان عراق به رهبری مسعود بارزانی به تبع نزدیکی به‌ دولت ترکیه و همچنین رقابت های دیرینه با پ.ک.ک و تلاش برای تثبیت جایگاه خود در مناطق کُردنشین سوریه از طریق شورای ملی کُردهای سوریه‌ که از احزاب نزدیک به بارزانی تشکیل و مورد حمایت اربیل می باشند. با شکست برنامه هایش برای نقش آفرینی در شمال سوریه توسط جریانات نزدیک به پ.ک.ک به مخالفت با خودگردانی های سه گانه پرداخت و کار به جایی رسید که حزب اتحاد دموکراتیک را به همکاری با دولت دمشق و خیانت به کُردها با تثبیت جایگاه خود به زور اسلحه متهم کرد و در بیانیه ای رسمی تأکید کرد که عمر اداره کُردی در شمال سوریه کوتاه خواهد بود. و اما رقیب همیشگی حزب دموکرات کردستان در اقلیم، یعنی اتحادیه میهنی کردستان به رهبری جلال طالبانی سیاستی کاملاً متفاوت در این باره در پیش گرفتن و از همان آغاز اعلان خودگردانی های سه گانه کُردی در شمال سوریه آنها را به رسمیت شناخت و آمادگی خود برای هر نوع همکاریی با یاران اوجالان و تثبیت اداره کُردی در سوریه توسط آنها را اعلام کرد. در این میان جنبش تغییر نیز سیاستی نزدیک به حزب مادر یعنی اتحادیه میهنی در پیش گرفت و حمایت خود را از تجربه خودمدیریتی کُردها در سوریه اعلام کرد اما به دلیل برنامه این حزب برای ورود به قدرت در اقلیم و نزدیک شدن به حزب دموکرات کردستان، به صورت جدی خود را وارد این بحث و رقابت نکرد.
بحران کوبانی و اقلیم کردستان
با تشدید حملات داعش به کوبانی و آواره شدن نزدیک به ۲۰۰ هزار ساکن این شهر به ترکیه و ورود عناصر این گروه تکفیری به داخل شهر، موجی از بیانیه ها از طرف احزاب و جریانات اقلیم کردستان و با ادبیات، لحن و زبان ویژه هر کدام منتشر گردید. آنچه در این بیانیه ها مشترک بود، هشدار درخصوص وقوع فاجعه انسانی در کوبانی و ضرورت کمک و همکاری با مردم این شهر بود. که با ادامه‌  جنگ و احتمال سقوط کوبانی و بسنده‌ کردن نهادهای رسمی و احزاب اقلیم به‌ انتشار بیانیه؛ نارضایتی و اعتراضاتی در سطح افکار عمومی اقلیم کردستان بروز کرد. با تشدید فشارها بر مقامات اقلیم کردستان به ویژه حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی، این دو حزب و سران آن بر عدم توانایی کمک به کوبانی و مدافعین این شهر به دلیل شرایط خاص جغرافیایی آن تأکید کردند.
با موضع گیری آمریکا و رئیس جمهور این کشور درخصوص تحولات شمال سوریه و خطر سقوط کوبانی و آغاز حملات پراکنده ائتلاف جهانی بر علیه مواضع داعش در کوبانی، مسعود بارزانی رئیس اقلیم کردستان در کنفرانس خبری مشترک با  وزیر دفاع آلمان در اربیل با اشاره به اینکه به دلیل فاصله کوبانی از اقلیم و شرایط جغرافیایی ویژه این منطقه، اقلیم نمی تواند هیچ نوع کمکی به این شهر بکند؛ اما در عین حال آشکار ساخت که از طریق مرکز مشترک عملیات ائتلاف در اربیل که خود نیز عضوی از آن است درخواست انجام عملیات مشابه حمله به داعش در عراق، به مواضع این گروع در شمال سوریه و کوبانی را کرده است.
ملا بختیار، مسئول اجرایی اتحادیه میهنی کردستان نیز که حزب وی بیشترین حمایت ها را از حزب اتحاد دموکراتیک (PYD) و مواضع و سیاست های این حزب در شمال سوریه و اعلان خودگردانی ها کُردی کرده بود، در چندین اظهارنظر تأکید کرد که هیچ کاری از دست اقلیم برای کمک به کوبانی بر نمی آید و وی نیز شرایط جغرافیایی را دلیل این امر دانست.
با گذشت چند روز و تشدید بحران کوبانی و آغاز ساعت صفر برای سقوط این شهر، رئیس و نخست وزیر اقلیم کردستان  بدون اشاره به جزئیات؛ از ارسال کمک های تسلیحاتی برای مدافعین کُرد سوری سخن گفتند. اما مقامات سیاسی و نظامی و به ویژه مدافعین کُرد در کوبانی تأکید می کردند که هیچ سلاحی به دست آنها نرسیده و بعدها مشخص شد که سلاح های ارسالی به جزیره که دارای مرز مشترک با اقلیم کردستان است رسیده اما در آنجا مانده و هیچ راهی برای ارسال آنها به کوبانی یافت نشده است.
وضعیت موجود ادامه یافت تا روز ۲۰ اکتبر ۲۰۱۴ که خبری در رسانه های جهانی و منطقه ای منتشر شد و گویای تغییر بسیاری از معادلات و سیاست های کشورهای منطقه ای و فرامنطقه ای در قبال تحولات کوبانی و به طور کلی نگاه به کُردهای سوریه بود. تغییری که برای هر کدام از بازیگران بنا به ضروریات خاص و در چارچوب منافع آنها بود.
خبر، ارسال کمک های تسلیحاتی کُردهای عراق به مدافعین کوبانی (واحدهای مدافع خلق شاخه نظامی حزب اتحاد دموکراتیک) از طریق هواپیمای آمریکایی و با هماهنگی ترکیه بود. این خبر بازتاب گسترده ای در رسانه های جهان داشت. خبرگزاری رویترز گزارش داد که این تصمیم پس از گفتگوی تلفنی باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا با رجب طییب اردوغان همتای ترکیه ای خود بوده و در آن به آنکارا اطلاع داده شده است که واشنگتون برای جلوگیری از سقوط کوبانی به مبارزین کُرد کمک می کند. اما این خبر در اقلیم کردستان که طبق گزارش های رسمی تسلیحات ارسالی متعلق به این اقلیم بود، باعث بروز مناقشه ای جدید شد. مناقشه ای که با نوشتار لاهور شیخ جنگی مسئول دستگاه ضد ترور در سلیمانیه و عضو رهبری اتحادیه میهنی کردستان در صفحه شخصی خود در شبکه اجتماعی فیسبوک آغاز و با بیانیه دفتر سیاسی اتحادیه میهنی و جوابیه‌ ریاست اقلیم کردستان به این بیانیه به اوج رسید. لاهور شیخ جنگی برادر زاده جلال طالبانی دبیرکل حزب اتحادیه میهنی کردستان که خود یکی از رهبران این حزب و رئیس دستگاه ضد ترور در سلیمانیه است در نوشتار خود ضمن تبریک ارسال کمک های تسلیحاتی به کوبانی این مهم را دستاورد و نتیجه تلاش ها و مذاکرات اتحادیه میهنی و دستگاه ضد ترور با ایالات متحده آمریکا و ائتلاف جهانی دانست و تأکید کرد که تسلیحات ارسالی هم متعلق به این حزب بوده است. پس از این ادعا، دفتر سیاسی اتحادیه میهنی کردستان نیز در بیانیه ای رسمی بر آن پافشاری کرد. ادعایی که با  بیانیه اولیه ریاست اقلیم در این زمینه مغایر بود. ریاست اقلیم در بیانیه اولیه خود بدون اشاره به حزب و جریانی خاصی، تأکید کرده بود که کمک های ارسالی به کوبانی متعلق به اقلیم کردستان بوده است و پس از ادعاهای دفتر سیاسی اتحادیه میهنی ناچار شد بیانیه ای دیگر صادر و ضمن ابراز تأسف از این نوع موضع گیری اتحادیه میهنی، این حزب را به تحریف واقعیات متهم کرد. اما بیانیه ریاست اقلیم کارساز نشد و رسانه ها و مقامات وابسته به اتحادیه میهنی بر این ادعا پافشاری کردند. در این میان نامه کوسرت رسول علی، معاون اول دبیر کل اتحادیه میهنی که همزمان معاون ریاست اقلیم کردستان نیز می باشد به مسعود بارزانی، رئیس اقلیم جالب توجه بود. وی در این نامه ضمن انتقاد ضمنی از نحوه امور اداری و ارسال تسلیحات، اما ادعای حزب متبوعش درخصوص اینکه ارسال تسلیحات به کوبانی نتیجه تلاش های آنها بوده و تسلیحات نیز متعلق به این حزب بوده را تکذیب نکرد و ادبیات نامه به نحوی بود که صرفاً می توان تلاش برای آرام کردن اوضاع را از آن برداشت کرد.
پس از این مناقشه؛ کانال روداو در گزارشی به نقل از منابع خود اعلام کرد که تسلیحات ارسالی به کوبانی پس از آنکه تلاش های مسعود بارزانی، رئیس اقلیم برای کسب رضایت آمریکا و ترکیه و انجام هماهنگی های لازم برای این منظور به‌ نتیجه‌ رسید توسط دستگاه ضد ترور در سلیمانیه (وابسته به اتحادیه میهنی) و این دستگاه امنیتی در دهوک و اربیل (وابسته به دستگاه اطلاعات پارتی) جمع آوری شده و با نظارت و هماهنگی وزیر نیروی پیشمرگ یعنی مصطفی سید قادر (وابسته به جنبش تغییر) و شیخ جعفر شیخ مصطفی وزیر سابق پیشمرگ (وابسته به اتحادیه میهنی)جمع آوری و از طریق فرودگاه اربیل به‌ کوبانی ارسال شده‌ است.
در کشمکش احزاب اقلیم کردستان درباره تسلیحات ارسالی به کوبانی، صالح مسلم رهبر حزب اتحاد دموکراتیک، غریب حسو نماینده این حزب در اقلیم و دیگر مسئولین PYD که نیروهایش در کوبانی در حال نبرد سنگین داعش هستند، ضمن تقدیر و تشکر از تلاش های تمامی کسانی که در ارسال تسلیحات به کوبانی نقش داشته اند، تأکید کردند که کمک ها متعلق به جریانی خاص نبوده بلکه از جانب اقلیم کردستان صادر شده است.
مصوبه پارلمان اقلیم کردستان برای اعزام نیروی پیشمرگ به کوبانی
هزمان با اعلام خبر ارسال کمک های تسلیحاتی اقلیم کردستان به کوبانی، گزارش هایی منتشر شد مبنی بر موافقت دولت آنکار با اعزام نیروی پیشمرگ از اقلیم کردستان به کوبانی به منظور کمک به مدافع کُرد برای مقابله با داعش، این تصمیم که از سوی چاووش اوغلو، وزیر خارجه ترکیه اعلام شد نشان از مذاکرات و گفتگوهایی بود که پشت درهای بسته و بدون اطلاع و حضور رسانه ها انجام شده بود. این موافقت پس از سفر صالح مسلم به ترکیه و دیدار با مقامات آنکارا و همچنین مذاکرات احزاب کُرد سوری وابسته به دو طیف بارزانی و اوجالان یعنی شورای ملی کُردهای سوریه (ENKS) و جنبش دموکراتیک (TEVDEM) با سرپرستی مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان در دهوک و مذاکرات جداگانه صالح مسلم رهبر PYD با مقامات اقلیم و به ویژه دیدار و گفتگوهای این سیاستمدار نزدیک به پ.ک.ک در دهوک با معاون مشاور امنیت ملی رئس جمهور آمریکا ونمایندگان صالح مسلم در پاریس با  نمایندگان وزارت خارجه آمریکا انجام و اعلام شد. جزئیاتی درباره این مذاکرات پشت پرده انتشار نیافت، ولی گویا توافق دو طیف اصلی کُرد سوریه برای اداره مشترک خودگردانی های سه گانه و تقسیم مناصب به طور مساوی با مشارکت ۴۰ درصدی برای هر کدام و ۲۰ درصدی برای جریانات دیگر و به ویژه درخصوص اداره مشترک نظامی این مناطق که هنوز هیچ جزئیاتی درباره آن نیز آشکار نشده، در تصمیم آنکارا بی تأثیر نبوده است. پس از این توافقات که همچون پازلی بود که با تلاش های منطقه ای و فرامنطقه ای گویا نقشه سیاسی و نظامی در مناطق کُردنشین را تعیین می کند و معادلات جدیدی را به منصه‌ ظهور می رساند، پارلمان اقلیم کردستان بنا به درخواست بارزانی با صدور مجوز اعزام نیروی پیشمرگ به کوبانی از طریق خاک ترکیه این پازل را کامل کرد. مصوبه ای که در نوع خود بی نظیر بود. اعزام نیرویی عراقی برای انجام مأموریت در خارج از مرزهای این کشور به ۴۱ سال پیش یعنی تصمیم به ارسال نیرویی از ارتش عراق برای دفاع از فلسطین بود، بر می گردد. اما این بار قضیه بسیار متفاوت از گذشته بود. این بار نیروی پیشمرگ کُرد عراقی که پیشتر به عنوان تهدیدی در عراق و منطقه به آن نگریسته می شد و هیچ کشوری حاضر به به‌ رسمیت شناختنش نبود و از سال ۲۰۰۳ هم هر چند در قانون اساسی به عنوان بخشی از نیروی دفاعی عراق به‌ آن اعتراف شده؛ اما به صورت رسمی نه‌ تنها هیچ بودجه ای به آن تعلق نگرفته بلکه‌ در معادلات نیز نقشی به آن سپرده نشده بود. این نیرو توسط پارلمان اقلیم کردستان عراق برای انجام مأموریتی در خارج از مرزهای عراق مأمور می شود و مقصد اعزام این نیرو نیز مناطق کُردنشین در کشور همسایه یعنی سوریه می باشد که نزدیک به یک سال است به صورت رسمی خودمختاری های خود را اعلام کرده اند.
نکته ای که در این میان بسیار جلب توجه می نماید موافقت ترکیه با اعزام این نیرو از طریق خاک این کشور برای کمک به واحدهای مدافع خلق (YPG) می باشد، این در حالی است که دو روز قبل از این اعلام موافقت از سوی وزیر خارجه ترکیه، رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری این کشور در گفتگو با خبرنگاران اعلام کرد که در نزد آنکارا داعش و واحدهای مدافع خلق که به گفته وی بخشی از پ.ک.ک می باشند هر دو تروریست هستند و باید با هر دوی آنها مبارزه کرد، که این تغییر غیرقابل انتظار نشان از مذاکرات و توافقاتی پشت پرده میان اربیل و آنکارا و شاید بتوان گفت تحت فشار آمریکا بر ترکیه و انجام توافقاتی با حزب اتحاد دموکراتیک بوده‌ که گفته های خانم ماری هارف سخنگوی وزارت خارجه آمریکا مبنی بر اینکه نزد آنها حزب اتحاد دموکراتیک و پ.ک.ک متفاوت می باشند و PYD نزد واشنگتن حزبی تروریستی نیست اشاره ای به این توافقات احتمالی اعلام نشده و نوعی تغییر محسوس در سیاست های آمریکا در قبال رویدادهای سوریه و کُردهای این کشور است.
گزارش: حسن صالحی / خبرگزاری کردپرس
 
 
کد مطلب: ۷۲۲۷۸  |  تاريخ: ۱۳۹۳/۸/۴  |  ساعت: ۱۶ : ۱۳

شناسه خبر : 17273

این خبر رو هم ببینید

امیر دریادار ایرانی: امروز هیچ قدرتی توان تجاوز به مرزهای دریایی ایران را ندارد

فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران گفت: امروز به واسطه اقتداری که در مرزهای …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × دو =